Ardhja e Dytë

oedipus36.jpg955×477 69.3 KB

Rrotull e më rrotull në vorbull gjithnjë e më gjërë,
fajkoi nuk ndëgjon më fajkuazbutësin;
gjërat shkapërderdhen; qëndra nuk mban më;
anarkia safi shfren mbi botë,
turbull vërshon batica e gjakut, dhe kudo
përmbyt ritin e pafajsisë;
më të mirët humbin çdo besë, dhe më horrat
harbojnë në ashk flakëzjarr.

Pa tjetër ndonjë zbulesë është pranë;
me siguri Ardhja e Dytë është pranë.
Ardhja e Dytë! E sapo këto fjalë u thanë,
një pamje stërmadhe dalë prej Spiritus Mundi
më pengon pamjen: diku në rërat e shkretëtirës
një formë me trup luani dhe kre njeriu,
me sy bosh dhe pamëshirë si dielli,
bën përpara me kofshët e saj të ngathta, ndërsa rrotull
sillen hijet e zogjve të idhnuar të shkretëtirës.
Përsëri errësira bie; por tani di
se njëzet shekuj gjumi prej guri,
shndërrohen në makth nga një djep lëkundës.
E kush bishë e egër, që më në fund i erdhi ora,
i drejtohet Betlemit për tu mishëruar?

W. B. Yeats

…

Kjo poezi, shkruar në vitin 1920, konsiderohet rëndom vepër madhore e poezisë moderne. Dhe është e tillë, jo vetem për nga fuqia agresive artistike, por edhe si vërtetsi vizionare apokaliptike që paralajmëron Kohët e Fundit sipas konceptimit ciklik të historisë. Jo rastësisht, sa here ka një konflikt botëror, edhe në bashkohësi (fjala vjen lufta në Irak, zgjedhja e Trump etj), vjen në modë riinterpretimi i saj si profeci negative. Sigurisht dokrra të gjitha, as vetë Yeats nuk dinte se çfar deshte të thoshte, por çfar ai ndjente si ankth alarmant i kohës moderne ështe me se i vërtetë dhe i saktë.

Pjesa e parë e poezisë është e qartë pa dashur interpretim, ndërsa pjesa e dytë është hermetike dhe ezoterike, meqë Yeats i përkiste urdhërit Hermetic Order of the Golden Dawn.

Foton besoj e ke vene veç per sfinksin. Nuk eshte se konsideron nb bishe qe sillet ne shkretetire.
Po perkthimin kush e ka bere?

Me i rendesishem se Sfinksi eshte Napoleoni perballe Sfinksit, sepse, meqe ne vjershe flitet per Kohet e Fundit, Napoleoni eshte konsideruar nga Hegeli si personazh-shenje i Koheve te Fundit. Ne fakt eshte shenje e tille, me sakte nje para-shenje.

Perkthimi eshte i imi.

Nb eshte me i madh se hegeli apo papet e romes se kohes se tij( mendim strikt i imi pa dashur te bej mendjemadhin). Ambicja e tij matej me kutin e mijra vjetve ( njesoj si cezari). Ata qe e quajten nb L’Ogre kam pershtypjen se kane qene vete mini ogres por te gjithe bashke me te rrezikshem se ai.

Ps. Si artdashes qe me ke lene pershtypje besoj se duhet te lexosh letrat plein de passion et amour te nb. Kane zjarrin e nje dashnori italian korsikan te edukuar ne fronc .

Shiko se eshte shum me serioze çeshtja se muhabet per letra dashuriçkash.

Pa dyshim qe Napoleoni ishte me i rendesishem se Hegel & company (njesoj si shok Enver me i rendesishem se Kadare), kete e kishte te qarte Stendali, oficeri i Napoleonit, qe thoshte: “Napoleoni nuk merrej me kaqola si puna ime”. Pranda edhe dashuri-urrejtja ne pergjithsi per L’Ogre.

Kur Napoleoni hyri ne Jena, Hegeli, qe nderkohe shkruante Fenomenologji e Shpirtit, e pa nga dritarja dhe pati nje vizion shkrepetime per historine dhe fundin e saj. I shkruajti nje shoku te tij paragrafin e famshem:

Pashe perandorin - kete shpirt te botes - te kalonte mbi kale permes qytetit ne rikonjicion vezhgimi: eshte vertet nje ndjenje e mrekullueshme pamja e nje individi te tille qe, perqendruar ketu ne nje pike, ndenjur mbi nje kale, perqafon boten dhe e dominon".

Qe te mos duket kjo si dokerr, si improvizim çasti, duhet me dite se per Hegelin Historia eshte vendi ku realizohet e Verteta e Idese Absolute, ose me fjale te tjera qe Historia megjithse ne pamje kaotike eshte shprehje e Vullnetit te Hyjit. Pra Fundi i Historise do te thote qe Hyjnorja eshte manifestuar plotesisht nepermjet realizimit efektiv te lirise dhe barazise midis njerzve ne nje shtet te organizuar racionalisht. Ky vizion eshte versioni laik i providences fetare ne histori (ambicja fillestare e Hegelit ishte te behej teolog, me pas u be filozof, dmth zevendesoi fetarine me politiken), qe perdor njerez te caktuar dhe kombe te caktuar te permbushe qellimin e Tij. Dhe ne kete rast eshte Hegeli i Gjermanise qe shpjegon me Fenomenologjine e Shpirtit le Grandeur de la France nepermjet figures se Napoleonit treguar nga Hegeli si Mesia. Ngjarjet me pas nuk i dhane te drejte Hegelit, i cili, para se te vdiste, e korigjoi vizionin e tij linear per historine, duke e treguar zhvillimin historik te permbushur ne forme ciklike me mundesi zgjatje dhe kthimi mbrapsht ne kohe.

Edhe ne kete rast Hegeli eshte treguar vizionar, se vendin e tij e zuri me pas neo-hegeliani Kojeve, edukator i tere elites franceze te mbas luftes II dhe Eminence Gri e idese dhe praktikes se Bashkimit Evropian, i cili tha jo pa ironi:

Hegel gaboi vetem 150 vjet. Fundi i Historise nuk ishte Napoleoni, por Stalini, dhe isha une ai qe duhet ta shpallja lajmin, me te vetmin ndryshim qe nuk kam pasur fatin te shoh te kaloje Stalini mbi kale nen dritaret e mija …

Per te kuptuar tamam ironine duhet thene sipas Kojeve stalinistit (thuhet se ishte edhe i KGB-se), Fundi i Historise si zhdukje e klasave eshte arritur nepermjet The American way of life, Kina dhe Rusia jane vetem mbrapa ne kete realizim, prandaj sforcohen me vrasje presje e plane 5-vjeçare. Sipas tij jemi ne fazen e NgambrapaHistorise, nuk kemi ç’bejme me teper per te realizuar Njeriun si Argetim, Begati, Art, Lumturi, Pallim etj i vazhdueshem.

Ky lloj vizioni eshte pjeserisht i ngjashem me Fukuyama, i cili eshte teper bajat perveç dhe kopje idjote, bashke me kundeshtaret e tij ngambrapa akoma me bajat dhe idjote qe i tremben çdo lloj Fundi dhe Qellimi si terma reaksionare (ne gjuhet latine shprehur nga nje fjale, fine italisht, fin frengjisht, Kurreshtar Loqja).

…

Tani besoj se mund te jete bere disi e qarte edhe pjesa e dyte e vjershes se Yeats ziut, se si merr forma te ndryshme Bisha e Shkretetires ne Histori.

ky koment me siper pa dashje ka dale me i mire se postimi, ne fakt meriton te dale si shkrim ne vete. Ky eshte nje shembull se sa i rendesishem eshte stimulimi nga komentet e kolegeve, dhe tregues per nivelin e blogut te degraduar ne diskutime dyfelore pallosh-malok. Eshte tregues edhe me pertej se blogu, nuk arrij te kuptoj se si eshte e mundur qe nje komb i tere te mos jete ne gjendje te mirembaje nje blog kolektiv te vetem, te vetmin blog kolektiv te lire. Sikur kan vdek te gjithe intelektualet e shquar, esht shujte fare fara e tyre.

Per Napolonin, i Modho, jane shkruar shume me teper se per Stalinin. Gabimi i Napolonit ishte se u hap si bajga ne derrase, deri ne Rusi, nje budedallik me brire. Ai inatin e kishte me Britanine, dhe po ta kish marre ate, sot bota do fliste frengjisht.

Sikur halla të kishte koqe, Pjero, vallahile do ta kishim quajtur xhajê. Po të kish edhe mustaqe, ende më mirë…

Kështu edhe kjo puna e asaj botës imagjinare post-napoleonike që sot do të fliste frëngjisht.

Njësoj edhe pêr atë botën tjetër imagjinare post-hitlerike që sot do të fliste gjermanisht.
(pasi i mjeri Adolf nuk vuri mend nga gabimi i shqipes korsikane dhe s’i ndejti shpirti pa ja kërcit BS…)

Ajo qe me habit Xixe eshte se si Napoloni ashtu dhe Hitleri, e urrenin Britanine me te drejte, dhe kur vjen puna vene e bine muzhikut.
Pse them me te drejte; Sepse Napoloni duke pare zhvillimin industrial e te manifakturave angleze, dyndjen e tyre ne tregjet e vendeve europiane, gje qe ben qe manifaktura e produktet franceze te bllokoheshin, te mos shiteshin, e detyroi kete te merrte masa duke bllokuar ter vijen bregdetare te Europes perendimore. Anglezet ndiqnin nje rruge te gjate per futjen e produkteve te tyre, nga Spanja, por ne Spanje francezet lane shume trupa nga lufta guerrile e spanjardeve. Spanja ju kushtoi shtrenjt.
Hitleri po me te drejte i urrente anglezet se, pas luftes se 1B , Britania i vuri kushte te renda Gjermanise, plus rikupacione te shtrenjta per Gjermanine, shtoi ketu edhe inatin qysh nga Traktati i Versajes ne shekullin e 19 (ne mos gaboj) ku Gjermanet humben shum te drejta e territore, pra e keqja e Europes do te thoja ka qene kurva Britani.

po fakti qe edhe shok Enver e urrente Britanine me te drejte, pse nuk te habit?

he Pjer po pres te na thuash ndonje gje per urrejtjen me te drejte te shok Enver kunder Britanise Kurve. Pse nuk te ndihet zeri?

Ah se tani e pashe, dikur ne kohen e socializmit i admiroja anglezet, ndoshta edhe ngaqe e urreja E. Hoxhen, mirpo keto vite kendej ne perendim, njohja me politikat britanike, me dokumentat e ndryshme, me bene qe tani ti jap te drejte E.Hoxhes.

Po c’jane keto gabime qe beni z. Pjer, Traktati i Versajes eshte ai qe mbylli L. I Boterore, si mund te jete ne shek.XIX (jo Xixa) Se mos e ngaterroni me Traktatin e Shen-Stefanit. Ne Versaje robi me i keq ishte jo anglezi, po francezi, Klemensoja. Meqe jeni dhe ekonomist, duhet ta dini se nje anglez si Kenzi ishte ai qe tregoi nje largpamje shume te madhe, dhe tha qe Gjermania nuk duhet te rendohet shume, per te shmangur hakmarrjen. Po si duket, ju do te kishit deshire qe Europa te fliste gjuhen e kultures, frengjishten, dhe jo ate barbare si sot.

Arban eshte tjeter traktat ajo qe thua ti, une fola per traktatin qe u nenshkrua ne 18?? , shifrat e fundit (qe e preçizojne) nuk i mbaj mend. Ka qene ose 1867 ose 1887.

Po Traktati i Versajes eshte pra z. Pjer. Ai e beri gjemen. Nuk ka traktat tjeter ku Gjermania te kete humbur territore. Shume-shume mund te mos kete marre ate qe donte. 1878 eshte ai qe thashe, Traktati i Shen-Stefanit.

Inkuiz…

Përse e fut Pjerin në thekra me urrejtjen e E. Hoxhës ndaj anglezëve?

A s’po sheh që ai po humbet rrugen tek gruri i Versajës?

shyqyr qe e pe se do te na e leje thate.

Meqe i jep te drejte Enver Hoxhes, atehere i jep te drejte edhe Stalinit, pse jo edhe Hitlerit?

te kujtoj se te tre keta personazhe perfaqsues te sistemeve totalitare, ishin kunder tregut te lire. Njekohesisht te kujtoj se Vizionet e Qarta jane pro tregut te lire, biles bazohen mbi te si konceptim, apo jo?

Kshu shife mire te gjithe kete kakofoni me siper, sepse un nuk i lidh dot, e me duket se kurva duhet kerku ne vend tjeter.

Arban, libri qe kam lexuar une nga nje historian mbi Napolonin, flet pikerisht per traktatin e Versajes. Mundet te jete ndonje traktat per te cilen nuk e ke hasur. Duhet pyetur ndonje historian, ose do gjej kete librin.

Nuk ka pune Napoleoni me Traktatin e Versajes, z. Pjer. Po si duket keni veshtiresi edhe me gjuhen franceze, prandaj edhe ngaterroni emrat.

Kush tha qe i jap te drejte Stalinit. Lexoje VQ, se nuk ka vetem per tregun e lire, ka mbi 1000 tema e teza aty.

o Pjer, urrejtja është njëra anë e medaljes, lakmia është tjetra.
Pra, si Napoleoni edhe Hitleri shkuan t’i bien muzhikut jo nga inati por nga lakmia…
Cka ata kërkonin ishte hapësira pafund e Rusisë - bashkë me Siberinë, pra parja: drithi, mineralet, tregu dhe fuqia njerëzore!

Paçka se si njeri edhe tjetri nuk arritën të imagjinonin se vështirësia e fitimit të një lufte nuk matet me strategjinë; fuqinë njerëzore apo me shkallën e armatimit por me gjeografinë dhe meterologjinë: thellësinë strategjike të territorit (shto edhe acarin e dimrit rus!). Nryshe, Evropa perëndimore është një gjë, Rusia është gjë tjetër!

E kam lexuar ne shqip librin, dhe kam pershtypjen se nuk eshte vetem 1 traktat Versaje, aty jane mbledhur disa here fuqite e medhaja.

Atehere po pres ta gjeni librin.

O Inquiz…
ende s’e ke kuptuar se:
tema VQ (vari qurret) e Pjerit është një si lloj tape që ai përdor për t’ju mbullur gojën publikut kurioz?

VQ eshte per tregun e lire apo per tregun e Stalinit? Apo eshte per Tregun e Kurvave ku flasin 1000 karakurva?

Natyrisht-natyrisht Xixa, ate e kam menduar edhe une, biles do te shtoja se duhet te ken qene edhe bashkpunimi i fshehte Britani-Rusi (ne shekujt 17-18-19) qe i ka shtyre keto dy fuqite (Fr e Gj) tu bien. Nje autor (dhe jo vetem nje) qe flet per keto shekuj, e vinte theksin tek dakorsia prapa skene qe benin keto dy vende (Br-R) per shume çeshtje.

E gjeta z.Pjer. Keni pjeserisht te drejte. Ka nje Traktat Versaje te vitit 1871, por pjesa ku keni pjeserisht te shtrember, sic e thashe, eshte qe Gjermania nuk ka humbur asnje territor, perkundrazi.

Athere kush kane qene te demtuarit nga ky traktat i Versajes se 1871 .

Franca. Meqe nuk e flitni gjuhen barbare, po jua perkthej nga Wiki

Traktati i Versajes u ratifikua me vone nga Traktati i Frankfurtit … qe e beri renien e Frances te dukshme per pjesen tjeter te kontinentit dhe tregoi forcen e nje perandorie te bashkuar gjermane.

xixe, menjeane Vari Qurret, kjo teme eshte nje konfuzion total edhe per studjoze niveli, çfar thote njeri nuk thote tjetri.
Kjo sepse nuk ekzistojne kritere universale per te vlersuar shtetkombet, funksionin dhe sjelljen e tyre ne histori. Ndjehet qe ekzistojne analogji dhe paralele historike, por nuk arrihet te kapen komplet fenomenet.

Edhe ketu e njejta gje po ndodh: se gjermoni mer jau, se anglezi mer jau, se francezi mer jau, ku mer vesh tina nga gjeopolitika.

un tani jam tu dale po deshe muhabetin e vazhdojme ma vone.

A ha, ti i shifke nga Wikipedia, po a jane te sakta 100% .

Besoj se burimi me i mire ne pritje te librit. A e dini si thote nje kolegu juaj ekonomist, z. Pjer. Qe Wikipedia eshte me e besueshme se librat

Mundet, por nga djemte ketu ndigjoj qe thone se Wikipedia nuk eshte e sakte, se shkruan kushdo aty, jo njerez serioze.

Wiki eshte si Peshku, z. Pjer, te gjithe e shajne, e prape shkruajne aty. Edhe Wikipedia eshte gjeja e pare se ciles i drejtohemi shumica, dhe pastaj kur marrim informacionin, bejme sikur e dinim dhe i futim nje te shame Wikit.

Tiku, Napoleoni per te mire apo per te keq ka hyre ne histori dhe eshte nje i pavdekshem. Nuk e di a e beson dhe ti kohen e tij si shenje e djallit mbi toke. Ne ate kohe ai eshte quajtur dhe vete antikrishti dhe kjo nuk eshte cudi po te njohesh mardheniet e tij me Romen dhe kishen( ne ate kohe dhelpra matane la manche-it i frynte shume ketij fakti). Si nje self-made man ai nuk besonte aspak ne zot. Ambicioz dhe manipulator gjenial Napoleoni cdo gje( fitore, sukses, pasuri, humbje) e shikonte jo si dhurate nga providenca por si rezultat te vullnetit te tij per te diktuar ngjarjet. E ke pyet ndonjehere veten se kush ishin armiqte ( jo ata konvecionale me pushke e topa) e tij dhe cfare perfaqesonin ata ne shoqerine franceze por dhe me gjere ne europen e bashkuar napoleniane? Ndersa per filozofet qe merren me percaktimin e karakterit te tij apo vepres se tij, per vete faktin se jane " nga mbrapa faktit te kryer" i ben thjesht tjerres leshi ( jo ne kuptimin banal fare por aty afer ).

Se harrova. Piktura me siper eshte teper domethense per te treguar “la grandeur d’un petit homme”. Sfinksi kjo legjende mbi 4500 vjecare, ne gjunje para Perandorit hipur mbi kale. Me.i madh se legjenda, i pavdekshem si mosha e sfinksit.

tani nuk kam kohe me tjerr lesh napoleonik, do muhem ta sqaroj ma gjate nga masdita, por shkurt nje mendim mengjezor.

Kur ke nje ide ose bindje, kjo nuk duhet te jete ne kontradikte me nje ide tjeter tenden. Eshke ky problemi i pasjes se idese ose bindjes, jo qe dikush tjeter ka ide te kundert me ty, gje qe do te ndodhe se s’ben.

Konkretisht nese mban Napoleonin per t’moth, duhet te mbash edhe Stalinin per t’moth (edhe shok Enver per pasoje), biles me t’moth se Napolonin sepse pushto gati gjithe planetin. Ky lloj arsyetimi ka logjike brenda nese merr parasysh qe Revolucioni i Tetorit eshte vazhdimsi e Revolucioni Francez, dhe me fitimtar. Kjo eshte gje me se evidente, pranuar nga klasiket e marksizm-leninizmit dhe ithtaret e tyre, gjithashtu edhe nga kundeshtaret e tyre.

Keshtu para se te shohim nese ishin te mdhej apo te vegjel Napoleoni, Stalini, shok Enver e kompania bella, ti sqarou se ke nje problem, nuk je konseguent ne ide dhe bindje.

Mos u merzit, nuk eshte problem i moth, pare qe e kane ne pergjithsi njerzit, te mdhej dhe te vegjel qofte. Por madheshtia e vertete e njeriu fillon ketu.

1. Lust – unrestrained sexual craving
2. Gluttony – to overindulge, especially by overeating
3. Pride – inflated sense of one’s accomplishments
4. Sloth – laziness, lack of effort
5. Wrath – uncontrolled feelings of hatred and anger
6. Greed – the excessive desire for material things
7. Envy – Jealousy towards another’s happiness

Para se te flasim per njerezit e medhej, i hedhim nje sy 7 kritereve te thjeshta, te vjetra sa koha. Dhe pastaj te arrijme ne konkluzionin: E pse mos ngelen bishat ne histori?

Me siper kam permend Hegelin qe duke pare perandorin nga dritarja, pra “pergjate faktit te kryer”, e quan “shpirt i botes” (Weltseele), maksimumi qe mund t’i behet nje personi, As Krishtin nuk mund ta quash me teper se kaq. Me pas, “pergjate faktit te kryer” Waterlo, ndryshoi mendim (siç ka ndodh per kete rast me shum njerez te tjere t’mdhej: Betoven, Gete, etj). Kshu Hegeli ka tjerr leshin e Napolonit dal vivo, dhe e ka tjerr duke e lavderuar me teper se ty dhe kushdo tjeter.

Tjeter, nuk eshte kriten vlersimi “hyrja ne histori”, historia eshte e mush tumllas me maskarej qe kane hyre ne te dhe ja kane futur asaj sa krahu. Ne histori ka hyre ronshem edhe Hitleri, ti e vlerson per kete?

Ne histori ka hyre edhe Krishti, krahas me Napoleonin, Hitlerin dhe Ver Llapen qe ka hyre ne Historine e Rrugeve te Tiranes, si vlersohen keta personazhe, vetem nga fakti qe kane hyre ne histori, apo edhe per vlerat e tyre te verteta?

u bon t’gjith si komt e dhise!

Absolutisht dakort me ty qe kriter i vetem nuk eshte e hymja dhunshem ne histori. Por si zoteri i lexuar qe je e di qe Napoleoni kete e ka nje nder kriteret.
Per disa Napoleoni mund te krahasohet me Stalinin, Hitlerin apo dhe Enverin tënë ( ma kishe be pyetje me lart). Per dike qe i njeh vetem si emra edhe mundet dhe ti fus ne nje thes.
Mbas revolucionit francez dhe kaosit qe pasoi ( nuk ishte ai nxitesi, perkundrazi e urrente kaosin) Napoleoni shihej( mbas fushates se Italise dhe Egjiptit) nga te gjithe si shpresa per te rikthyer froncen e Charlemagne-it. Kjo ne planin e jashtem, ne te brendshmin ai njihet si reformatori i pare i shtetit modern qe kemi sot si model ( republika). Pati guximin te ndaj fene nga shteti dhe te krijoj licete e pare publik per te gjithe, kodin civil e penal sikurse perndoqi dhe vrau pa meshire ( jo bashkeluftetaret si shoku enver dhe stalin) ate pjese te aristrokracise franceze qe bashkepunonte me angline kunder tij.
A jane keto te mjaftueshme per te hyre ne histori? Kutin per ta vleresuar ( pavaresisht se jam dashamires ndaj figures se tij) nuk e kam. Por fakti eshte aty, te historia.

aty eshte fakti, aty, ke historia, por perveç faktit tek historia eshte edhe interpretimi i fakti, plus deformimi i faktit, shperdorimi i faktit, mungesa e faktit, dhe me e rendesishmja tek historia eshte edhe RRENA me brire e faktit.

Krahasimin Napoleon-Sharlemanje edhe mund te shkoje deri diku ne siperfaqe dhe si metafore interesante, ne esence jane te kundert. Sharli ishte kristian, ndersa Naploni ishte antikristian njesoj si Revolucioni Francez, i cili ishte antikristian kaotik, ndersa Naploni ishte antikristian organik tiranik (pranej donte me ja qi nonen Stalkeri). Normalisht dhe ne pergjithsi Naploni mbahej dhe akoma mbahet si shperndares i Rev. Francez neper bote (per kete arsye eshte admiruar nga Hegel, Betoven, Gete dhe nje liste e tere gjenish te ketij niveli), dhe e shperndau vertet biri i kurves qe ja qifte nonen Stalkeri ishalla. Merre me mend gjysma e flamureve te kombeve te botes kane per model dizajnin e flamurit francez, dhe kjo eshte shume treguese edhe per modelin e organizimit te shtetit dhe kultures. Te tere imituan francezet sikur te ishin majmune.

Aristokracia franceze bashkepunonte me Angline qe ne kohet e rev. Francez, jo per tradheti kombetare, por sepse tani ishin gjera me me rendesi ne bote se kombi, Rev. kishte vene ne dyshim rendin e gjerave. Njesoj tradhetoi me Anglo-saksonet edhe de Goli (qe ja qifte nonen stalker meqe i djathte), e po njesoj tradhetoi shokun Enver aristokracia shqiptare kur anglosaksonet e hidhnin me parashute si diversante (ja qifte nonen Stalker edhe ketyre).

Kom akoma per te thon, por tani nuk kam kohe, do shkruj ma vone.

kush kerce naplonin’ é,
bija e kapitonit’ é.

Ho pra mo si do e lom?

o Mari, Marija
faqekurabija

Tiku, N1 pagoi kete tipin ti bente nje kenge per ate … e di vete ti mo

Nuk e di kush eshte N1 per ty, per mu Numri 1 eshte ai qe “i drejtohet Betlemit për tu mishëruar” dhe he per he Ai nuk merret me rock dhe me rroçkë.

Vlonjat, meqe ti ke ngel i fundit qe do me bo i dor muhabet me mu (as xixa nuk me do me fort), po lexojsha nje diskutim mjaft interesant te blogu i Ardian Vehbiut ku i nderuari Vehbiu komenton (shyqyr qe ju mbush mendja te heqe me ne fund nga blogu çensuren e ndalimit te kopim/ngjit; mu kur me kopjone me rritet ndera, ku ta gjej te me kopjojne, kam aq shume sa nuk me shterren kurre):

Hyj në grupin e madh të atyre që kujtonin se mund ta shpëtonin shpirtin, duke u konformuar nga pak; dhe duke e ruajtur integritetin së brendshmi.

Edhe pse tani e di se kjo është praktikisht e pamundur të realizohet, sa i përket integritetit.

Çfarë më trishton, është kur shoh shumë të tjerë, më të rinj se unë, që e humbin integritetin pa qenë të kërcënuar; por vetëm nëpërmjet tundimit.

Me sa duket, frika është më e zonja se joshja, për të kultivuar rudimente të virtytit.

I eshte afruar shume te Vertetes N1 qerratai, por nuk e kap komplet sepse i mungon kodi deshifrues mesianik universal eros-thanatos (ne forme perkatesisht joshje-frike ne kete rast), keshtu i duhet te endet akoma ne shkretetire i joshur nga frika dhe i friksuar nga joshja.

Lala (Xixa) t’don fort por osht tuj gjujt tjera thllonxa tash n’koh t’vapës

leni mer jau thllonxat se osht gjah klasik, gjuj per çuna gushpulluma qe osht gjah i kohes, dhe shume me komod, sepse tani ka dal e qarte se kush gju per thllonxa, osht i gjujtm prej thllonxave.

xixe, shiko çer thllonxe kapa tu gjujt neper blogje:

Por, le t’ja leme KOMPETENCES te mbaroje etimologjizimin e gjithe leksikut te shqipes nga koha e Buzukut e ketej per po aq kohe, qe do te thote se kur te kete mbaruar me fjalet me ZH e te filloje te mendoje per ndonje METODOLOGJI per zberthimin deri ne origjine te fjales, te konstatoje se nderkohe fjalet me A kane ndryshuar e keshtu te rifilloje nga e para …

Me kte e bo i novele t’modhe tip Umberto Eco ose Borghes me titull “Perpetum mobile torraxhilja”.

CnlaC00W8AAdz5O.jpg951×1200 101 KB

AFR%2BJean-L%25C3%25A9on_G%25C3%25A9r%25C3%25B4me_003.jpg1600×958 241 KB

In the painting, Gerome portrays the still young Bonaparte–whose plans to change history have yet to unfold–pondering the ruins of a once great artifact.

The particular juxtaposition of the larger-than-life Sphinx and the soon-to-be world-altering Frenchman on horseback has led some to find humor in the painting. The man undoubtedly is smaller than the sculpture, and by making him look small, one may suppose that it makes him seem insignificant, even comically so. However, had Gerome intended such a mood, he could easily have dwarfed the general by changing the perspective and including the Pyramids as well. Bonaparte is smaller, obviously, than the Sphinx. But this is fitting within the composition since he hasn’t yet earned a larger place in history.

That Bonaparte is not yet a great historical figure but that he must already have dreamed of conquering the world by this point in his career is what matters. It is this individual who is juxtaposed with the mysterious deity, which once held sway over civilization but now is no more.

Thus the painting depicts a man who wishes to become important pondering something which was once important but is no longer.

“Will it matter,” wonders Bonaparte? What does matter in history? Who or what has a lasting effect through time?

Napoleon surely wished for a legacy. But the Sphinx’s legacy, no matter how great it once was, had long been extinguished.

The painting invites us to consider the theme of historical significance, and proposes in a subtle manner that no matter how great something is, it is eventually discarded and forgotten. And yet, Napoleon’s presence in history, viewed from Gerome’s vantage point, and still from our own, defies this idea.

That Napoleon did not accept this notion is a part of the reason why he occupies his unique place in story of mankind. Nobody who strives to change the world can accept that what they do doesn’t matter. And nobody who does truly change the world in a significant way ever is lost to history. The Sphinx also, despite lying in ruins and partially covered, still remains. Even if only as neglected ruin, it calls out through time for us to solve its mystery.

As far as history is concerned, we can enjoy Gerome’s deceptively simple painting for its ability to conjure this manifold context of thoughts. On a personal level, we can also derive an important benefit. We can contemplate the question of the importance of things–of the every day toils we engage in to reach a great goal, of the problems that get blown out of proportion in the moment, but then fade away. Some things are important, and we should pay them the attention they deserve. Others are not, and we can let them go.
Like Napoleon before the Sphinx, we have to consider the question, if we are to know the difference and act to make real changes.

Jam 100% dakord me analizen e Scott Powell qe ke sjell ketu Tiku. Nuk e di nese mund ta konsiderojme N si krijuesi dhe shfrytezuesi i “propagandes” moderne qe zgjatet deri ne ditet tona. Fakti eshte se te gjitha pikturat te porositura nga ai kishin kete qellim. Sikurse nder te tjera kjo ketu:

Ne realitet N e kaloi qafen e Grand St.Bernanrd hipur mbi mushke dhe mbeshtjell me nje redingote te thjeshte gri. Imazhi i kerkuar dhe projektuar eshte teper larg realitetit.
Personalisht keto manipulime imazhore nuk kane ndonje rendesi ( perveç asaj artistike si kryevepra te mjeshtrave te kohes) shume te madhe. Me kalimin e kohes dhe ne distance me ngjarjet çfare mbahet mend sot jane betejat e tij te fituara por dhe te humbura, perandoria e tij, trashegiminia shteterore qe la pas si dhe ambicja ( yes you can do it) e tij pertej arsyes ( e yshtur qe ne femijeri nga e ema e tij) per tu bere nga nje kapter i thjeshte, “frêle”, ne nje zot te Evropes qe bente dhe zhbente mbreter.

piktura e analizuar e Gerome kapercen jo vetem konceptin e propagandes, por edhe te Napoleonit vete duke dhi si çdo njerzor mbas ferrash kur kapercente qafa malesh. Autori as qe kishte hall fare per Napoleonin, por e kish hallin se kush kerce naplonin è!

Kjo pikture ne fillim jo me kot autori e quajti Oedipus, pra kemi te bejme me sferen mitike, me nje perballje dhe pyetje te lashte sa bota:

------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ndersa per sa i perket vleres se Napoleonit, esht mire me konsideru se çfar i vlerson ai vetes. Citoj me kujtese: ne ishullin e Shen Helenes duke shiju pensionin, pak a shume ka thene se ne vepren e tij nuk kane pike rendesie 40 beteja te fituara qe do te harronen, por çfare nuk do harrohet kurre eshte Kodi Napolonik (baze e legjislacioneve moderne neper bote).

Por, shpresoj, se edhe kodi i tij do te harrohet, bashke me kodet Hitler, Stalin, Enver. (ose me sakte do te mbetet gjysma e tij me vlere, sepse kodi i vertete mbimodern eshte dyfelor)

O i keq, i hidhur fare je . Ta rrezon mitin ta ben pluhur.

Tiku pa dashur ta zgjatem, me beri pershtypje kjo fraza mesiper. Per cilen pikture e ke fjalen, ate te Napoleonit perball Sfinksit apo kete tjetren te Edipit perball Sfinksit?

Formalisht e kam fjalen per pikturen e Napoleonit:

Por çfare desha te them, dhe çfare ka me rendesi per te thene ne kete rast, behet fjale per te njejten pikture qe ritrajtojhet vazhdimisht ne kohe - qe nga vazot greke - ne menyra te ndryshme duke rrit ankthin e fatit te degraduar gjithnje e me teper ne fatalitet.
Qe ku e ke modernin ose ngambrapamodernin De Chirico:

Kot sa per te bo i dor muhabet bashke, munohu te gjesh ndryshime midis ketyre puneve nga dy personazhe te mdhej te piktures frenge per te kuptuar se si rritet tensioni ne kohe, se si vete piktura pyet fatin, behet gjithnje e me teper orakolare agresive, edhe si ngjyre (kompleksi i Edipit dhe psikoanaliza jane paralajmeruar para se te lajmerohen) (kliko foton e wikit me cilesi maksimale):

Pastaj flasim prape per pikturen e Napoleonit, qe eshte vertet nje veper madhore, megjithse autori nuk eshte kushedi se çfare, konsiderohet vetem nje orientalist, nje realist matuf qe nuk kuptonte kohen (behet fjalen per kohen e impresionizmit). Por ja qe edhe matufet ndonjehere qellojne sakte, e me sakte se te tjeret inteligjente.

Ndryshimi midis te dyjave eshte raporti i Edipit me Sfinksin. Nqs te e para kemi nje Edip ( njeriu) pak te perkulur dhe komunikues perball Sfinksit ( nje Zot) tek e dyta personazhet sikur kane nderuar rolet. Kemi nje Edip ( njeri) qe sfidon Zotin apo fatin e tij dhe zoti apo fati eshte i varur ne deshiren e njeriut. Te pakten kete shoh ne permbatje.
Gjithesesi, personalisht me duket pak e nderlikuar te lidhesh Napoleonin me Edipin duke njohur historite respektive.
Ps. Kam lexuar qe Napoleoni kishte nje lidhje shume te forte me nenen e tij. Edhe kur u be perandor personi i vetem ndaj te ciles perkulej ishte e ema.

Nuk e ke kap thelbin e ndryshimit, ose e ke kap pjeserisht kur ve re qe ne pikturen e pare raporti midis figurave eshte normal si komunikim, ndersa ne te dytin Sfinksi i hidhet ne fyt Edipit, eshte kercenues, ve re se nje puter me thoj ja ka vendosur pothuajse mbi organin seksual, gje qe eshte shum shqetsuese dhe kercenuese sa here shef pikturen. Ne piken me te dobet te trupit ndodhen thonjte e nje mostre hibride, per me teper pothuajse femer, qe çaplon organin me thonj (ka nje psikologjisje per kete, artisti nderkohe qe bente kete veper i vdes i ati). Qe kur e kam pare per here te pare, akoma kalama, me shqetsoi shume, e akoma sot kam te njejtin reagim pa asnje ndryshim.

Pa u zgjat me shume, pozicionet e trupave jane te ndryshme (ne te dyten Edipi eshte me shpatulla per muri), fizionomite gjithashtu te ndryshme, çdo gje, edhe koloriti, ne pikturen e dyte eshte agresive, aktive, dinamike, me kontraste te forta, ndersa piktura e para eshte statike, si te thuash filozofike, e matur, ne tis grije.

Nga pikpamja formale Edipi dhe Napoleoni jane te ngjashem se te dy jane shpetimtare - perkatesisht i Tebes dhe i Frances, Evropes, e me tej botes mbare - te thirrur nga fati (prandaj dhe Sfinksi). Dhe si shpetimtare detyrimisht duhet te perballen me kompleksin e Edipit, pra edhe nga pikpamja jo formale jane te ngjashem. Ne kuptimin me te thelle, te gjithe njerzit jane shpetimtare ne nje fare kuptimi, ne mos te vendit te tyre, krahines, lagjes, tribuse, familjes, bashkeshortit, vetes se tyre, pra te gjithe kane nje çast ne jeten e tyre (ose disa çaste, sipas vleres se çdonjerit) qe perballen me Sfinksin ne shkretetire, dmth kompleksin e Edipit.

Ka me teper, shif nje informacjon me vlere per te thelluar me tej psikologjisjen e shpetimtarit:

Très attaché à cette toile, Gérôme l’expose pour la première fois au Salon de 1886 sous le titre Œdipe. L’artiste renvoie alors à la mythologie classique en établissant un parallèle entre le libérateur thébain et le héros sauveur de la France. Frappés par les similitudes de forme entre tête du sphinx et légendaire chapeau du futur empereur, les caricaturistes s’emparèrent de la composition. L’une de ces satires y discerna une mise en abîme du sujet qu’elle sous-titra avec comique: Stupéfaction du général Bonaparte rencontrant au milieu du désert une statue colossale de Napoléon I-er!

Pranej me pelqejne shum frenget (nje pakice, se te tjeret jane perverse si Godardi i moth), e tjerrin holle muhabene, kane esprit, fjale qe nuk i gjendet shoqja ne gjuhe tjeter. Me pak fjale nuk ka Sfinks tjeter perveç vetes tende, me fjale te tjera fatin dhe fatalitetin e vendos ti vete, ne fund te fundit nuk vendos as Zoti per ty, je ti vete qe vendos, ne kete kuptim ekziston vertet liria absolute.

Kaq per sot, kam qef me i bo i analize piktures se Gerome qe me trasmeton nje ndjenje krejt ndryshe nga analoget e saj, humor, deri edhe ilaritet, ilaritetin e gjeniut, kesmet me vone.

PS. shiko se raporti si lidhje e forte me nenen dhe raport i prishur me baben eshte kostante e diktatorit modern dhe artistit modern. Stalini ishte komplet i lidhur me nenen, sepse i ati i vinte ne shtepi i dehur dhe i kapte me shkelma te emen dhe gjithe te tjeret kalamaj, perfshire edhe Visianoroviçin. Kur Stalini mori fuqine tha se sa keq qe i ati kish vdekur se do ta plaste ne burg dhe torturuar e rrjepur te gjalle. Njesoj shok Enver qe permendte vazhdimsht anene, ndersa baben nuk e permendte kurre. Me te ndigjume e kam nga gjirokastrite se Enveri e mbante te atin per koqe, edhe lagja e mbante per te tille.

Nje keshille qe e zbatoj edhe vete: nese takon njeri shum te lidhur me mamane qe mban per koqe maskarai babane, ruaju!

He se harrova te pershnes frenget e blogut: zhardin, stalker dhe xixe: