Italiani ka një kult të tillë për dinakërinë, saqë arrin të admirojë edhe ata që e përdorin në dëm të tij. Dinaku është në krye të vëndit në Itali, jo vetëm në sajë të dinakërisë së tij, por për nderimin që italiani në përgjithësi ka për vetë dinakërinë, të cilës i bën apel kryesisht për kryengritje dhe hakmarrje. Në familje, në shkollë, në karrierë, shembulli dhe doktrina aktuale e pagjendur në libra, mësojnë sistemet e dinakërisë. Viktima ankohet për dinakërinë që e ka goditur, por me zemër premton se do ta mësojë leksionin për një rast tjetër. Mosbesimi i të përulurve, që ndeshet pothuajse në të gjithë Italinë, është pikërisht pasojë i dominimit shekullor të dinakëve, kundër të cilëve është drejtuar gomarllëku i më të shumtëve duke u blinduar me një lëvore heshtjeje dhe dyshimi të topitur, megjithkëtë të pamjaftueshëm për t’i mbrojtur nga dinakëri gjithnjë e më të reja - G. Prezzolini, Kodi i jetës italiane (1917)
Më mirë nuk thuhet, vetëm se citimi ka difektin e dashurisë për atdheun, në të vërtetë fenomeni është internacional. Dinakëria është një “vlerë” arketipale e njeriut të rënë që krijon arrogancën e pushtetit dhe servilizmin e skllavërisë, dy anë të së njëjtës medalje, situatë ku njerëzit mendojnë se janë të zgjuar, por në fakt janë thjesht budallenj, përveçse edhe keqadashës, si në pozitën e pushtetasit, ashtu dhe të nënshtetasit.
Pra, për fat të keq dinakëria nuk është vetëm vlerë kombëtare, por është vlerë ndërkombëtare; çdo komb beson me vetëkënaqsi se është me dinaku në botë, gjithsekushi e mban veten pasardhës i denjë të Uliksit; dhe kjo është dinakëri më vete, që siç do ta përshkruaj më poshtë, rezulton budallallëk me brirë. Italia ka meritë se ka një zë artistik si autori i cituar që e pëshkruan saktë dhe estetikisht fenomenin, dhe, nisur nga sasia dhe cilësia e ankesave, Italia ndoshta është kampione si kombëtare e dinakërisë së ankimit kundër dinakërisë, dmth dinakëri në katror. Por çfarë ka rëndësi për ne, është se nuk jemi dhe aq keq si kombëtare në renditjen e kampinatit botëror të ankesave dinake kundër dinakërisë. Prandaj dhe shkrimi.
Ka shumë rëndësi të sqarohet se në citim autori përdor fjalën furbo që përmban vlerën negative të dinakërisë, që në shqip i përket termi hileqar ose mashtrues. Por dinakëria ka edhe vlerë pozitive në kuptimin shqip të fjalës mendjehollë, mendjemprehtë, kuptim që i vishet rëndom dinakërisë së Uliksit; pra zgjuarsia si dinakëri e inteligjentëve, kurse hilja si inteligjencë e budallenjve. Fenomeni në fjalë paraqitet bipolar si struktura e Krijimit, si dy anë të së njëjtës medalje, ose më saktë në këtë rast negativ, si mësalla me dy faqe. Uliksi shpëtoi veten dhe shokët nëpërmjet një mendjehollsie mashtruese për Polifemin duke i thënë atij se ishte askushi etj, ndërsa Dante e vendos Uliksin në Ferr sepse ai mashtroi trojanët nëpërmjet kalit të Trojës - simbol i mashtrimit dhe tradhëtisë -, dmth i mundi me hile jo me kurajo luftarake. Dante e ka nxjerrë jasht kontekstit krimin dhe ndëshkimin e Uliksit, meqë i krishterë, Ferrin ndëshkues - bashkë me Purgatorin e Parajsën - e çvendos në botën tjetër. Ndërsa Homeri dhe helenët nuk kanë Ferr, ose e kane pak ndryshe nga Krishtërimi, dënimi dhe shëlbimi i fajit bëhet në këtë botë; në fakt Uliksi dënohet të vërdalloset për 10 vite nëpër Mesdhe duke pësuar gjithfarlloj vuajtjesh. Pra ai shëlbehet nëpërmjet vuajtjes, e vetëm me këtë kusht arrin në Itakë, në Tokën e Premtuar. Odiseja e përmban arketipin e krimit dhe ndëshkimit; Homeri i ka letrat në rregull në kontestin e botës helene pagane.
Rënia nuk i humb vlerat origjinale, i ndryshon vetëm shenjën; dmth njeriu origjinal është mendjehollë, ndërsa njeriu i rënë është hileqar, të dy janë inteligjentë njësoj, mekanizmat mbeten po ato, çfardo të bëjë vaki. Gjuha e ruan potencialisht këtu dy vlera, duke i dhënë farfuritje dritë-hije dinakërisë me gjithfarë terma laryshi që lëkunden sa nga njëri pol në tjetrin e dy vlerave kuptimore: hileqar , mashtrues, mendjehollë, mendjemprehtë, dredharak, finok, dhelpër, skile etj.
Për të sqaruar më mirë problemin farfuritës vlen rasti i komedisë së Carlo Goldoni Vejusha finoke (1748), ku protagonistja Rosaura, para se të dalë nga skena, i kërkon falje publikut që zgjodhi burrin e saj, pasi kishte testuar besnikërinë e katër pretendentëve për dorën e saj, duke përdorur një sërë maskimesh dhe makinacionesh:
Ja pra, më në fund realizuar lumturisht çdo plan i imi. […] Rrëfehem se kam vepruar sipas qëllimeve të mija prej finokeje, por duke qenë se dinakëria ime nuk ka braktisur kurrë parimet e nderit dhe ligjet e shoqërisë civile, shpresoj se do të jem, në mos e duartrokitur, të paktën e mëshiruar, dhe ndoshta ndoshta e lakmuar.
Shkurt muhabeti: për të dërguar njerzit në Ferr apo Parajsë, duhet parë motivacioni, në këtë rast motivacioni i dinakërisë, sipas rastit, për mirë apo për keq. Por edhe kur e bën për mirë, të dish mirë se nuk ka gjë për tu mburrur edhe në këtë rast; ke bërë dinakun nga halli, për të dalë nga një situatë që nuk dilej ndryshe, por gjithnjë pa humbur fytyrën e ndërgjegjes tënde. Lëre mos e pyet për mburrjen-ankesë si kampionë të dinakërisë individuale dhe kombëtare, dmth të budallallëkut individual dhe kombëtar.
