Breathless (“Synonymes” – film franco-izraelit me regji të Nadav Lapid)

fragment nga filmi (titra ne ang)

“Synonimes” nuk i jep asnje shanc diktatures se identiteteve perkundrazi, ofron nje tjeter mundesi: ate qe revol(ta)ucioni edhe mund te ndodhe.

wow … !!! Diktatura e identiteteve - e para here qe shoh te formuluar diagnozen e perjetshme psikoanalitike te shoqerise njerezore

hmm shpeshhere review-te e kinoditarit tejkalojne kinematografine si subjekt i vetem i tyre

sa per epitetet e bollshme ne 7 lloje te ndryshme rimash, si film duket te jete ne klasin e atyre qe te bejne te flasesh pambarim…
kurioze derisa te gjendet ne net e ta peshkoj kete por do me duhet durim…

ah edhe Franca per mendimin tim nese vazhdon te mbahet fort si tani, do jete vertet shpetimi per boten, me shpresen e zotit lart

do shihet pas pune

Eshte huazim i drejtperdrejte nga titulli i nje prej librave më esenciale te botuar (te pakten ne frengjisht) keto vitet e fundit

https://www.amazon.fr/dictature-identités-Laurent-Dubreuil/dp/2072843189/ref=sr_1_1?adgrpid=59553540695&gclid=EAIaIQobChMIvKmV-tnN4wIVSfhRCh3lNQgSEAAYASAAEgLc2PD_BwE&hvadid=296196434128&hvdev=c&hvlocphy=9055272&hvnetw=g&hvpos=1t1&hvqmt=e&hvrand=14832720370768281144&hvtargid=kwd-665300572259&hydadcr=10209_1741221&keywords=la+dictature+des+identités&qid=1563976365&s=gateway&sr=8-1

te kam kujtuar “nepermjet” Edipo Re te Pasolinit: ka dhe nje venë pasoliniane filmi (me se tepermi nepermjet “Teorema”, por qe nuk e larguar shume nga Edipo Re). Dhe jo vetem(pasoliniane) amà (si venë)

flm. kisha gabuar kur e mora lehte pohimin tend per Edipo re si film Autobiografik

Ndersa ky franko-izraeliti … u permblodh edhe me frazen “te vjen nga s’e pret!”

Te shohim a do arrij te shtie ne dore librin mesiper
Dicka kisha degjuar per fenomenin ne jutube por Diktatura e identiteteve eshte percaktim i qarte, kristal. Megjithate per shkak te natyres njerezore do egzistoje edhe liberalizmi i identiteve por sic thote materializmi, kundershtia dhe uniteti i te kundertave …

Per ‘liberalizmin e identiteteve’ besoj se termi adekuat do ishte liria (si antiteze e ‘diktatures se identiteteve’).
Si antiteze e cdo zgjedhe, fundja.

ps: ka ca shance qe filmin ta peshkosh ne rrjet, fale faktit se eshte fitues i Ariut te Arte ne Berlin, kete vit

edhe posteri i tij qenka Sinonim i posterit te Breathless…

U lexua se dyti, vete review-ja eshte jashte forme dhe e lire sidomos me listen hapese te epiteteve, nje prove me shume qe ky film eshte perfaqesues i lirise se identiteteve , pervec paragrafeve pershkrues te tille si:

“Synonymes” (nuk besoj se titulli ka nevoje per perkthim) eshte nje konstrukt kinematografik

Nota 10 me xixa pastaj …

Per cilin poster te Breathless e ke fjalen ? (se zakonisht njje film ka disa poster te ndryshem, qofte edhe brenda te njejtes gjuhe)

ke te drejte, ate qe perman vetem fytyren e Jean Seaberg

Ky nuk eshte poster, eshte ‘frozen picture’ nga filmi i Godard. Biles më shume se me vete foton (portret), ka te beje me ate qe thote heroina kryesore (qu’est ce que c’est dégueulasse = ça domethene krupëndjellese ?).
Por frengjishtja, si mbreteresha e gjuheve per sa i perket sinonimeve (titulli i filmit?), ka me dhjetra fjale per te thene disgusting (në anglisht, në gjuhen e mëmës se heroines se filmit te Godradit), ndaj dhe ajo nuk e kupton ç’do te thote dégueulasse

ps: te gjitha fjalet de meposhtme (qe heroi kryesor tek “SYNONYMES” i thote gjate monologut te meposhtem jane sinonime të… dégueulasse

Komunist dhe fashist jane sinonime, kurse ne sinema perben sinonim me to edhe demokrat - i Modhi

i thone screenshot
frozen apo melted picture sikur s’e kam ndeshur ketej

filmi nuk gjendet, nga 4 clip-et e listes duket mjaft intens dhe ekcentrik, karakteristika per te cilat mund te vija paralel me “Jeune femme” por ne polin e kundert meqe eshte nje heroine, pra femer… nuk di

funny sikur emigrantet te ishin gati te integruar, si djaloshi izraelit, perendimi jo vetem s’do i refuzonte ata, por do perbenin nxitje per ndonje tip progresi social e me tej…

Jeune femme eshte me pak kinofilik, evokon me pak regjizorë autorialë, pra eshte si te thuash më ordiner, me accessible. Synonymes eshte me kinofilik, pervec Pasolinit dhe Godard ka jo pak nga Bresson (ka shume biles), psh te kujton «4 nuits d’un rêveur »

image.jpeg1706×1038 98.5 KB

Eshte goxha me ‘i veshtire’ se Jeune femme, eshte shume më mental se ai.

Por eshte, nderkohe, sh shume incarnate, i misheruar, i personifikuar, pra jo mental, pa dyshim fale lojes se aktorit kryesor (Synonymes eshte nga ata filma qe, nese regjizori nuk do e kish gjetur ate aktor - hera e pare per te qe luan), filmi nuk do mund te ekzistonte.

Pra jo se do kishim nje tjeter film por thjesht do ishte e pamundur ekzistenca e tij (ka dicka prej alteregoje ne teresine e tij ai aktor në raport me regjizorin: a thua se i pari personifikon te dytin fizikisht e menderisht. Perndryshe, me siguri regjizorit do ti duhej ta luante vetë rolin kryesor. (perndryshe filmi nuk do mund te ekzistonte)

fillimisht, eshte kenaqesi e padiskutuar te te lexosh, si perhera… dhe mbetesh i patejkalueshem ne leximin e gjuhes se nje filmi ne tere c’permbledh gjuhesia e kinemase… Dhe nuk flas per Shqiperine. Sa e sa review penash te njohura filmike kam nisur e me pas lene ne mes… because where’s the news there…

se dyti, e konfirmoj plotesisht cfare konstaton mbi aktori, edhe ne ato pak skena te 4 klipeve ne jutube ishte dicka e qarte… por vetem pasi e lexon formuluar nga ty… Edhe une kam menduar se ky eshte nje aktor eksepcional ama deri ketu arrita…
Pasolini, Breson, Godard… dmth misherim nga duart (mendjet) nga me shenjueset ne kinematografine boterore…

o burra gare kush eshte me teper me drrase manget, t’i veme zjarrin Tokes, e te shkojme ne Hene te shofim prej saj se si merr flake, si neper filma.

munda ta gjej vetem nje version ne torrent jo aq te mire te filmuar ne kinema, ruse me sa duket, perderisa ishte i dubluar ne rusisht. Praktkisht i pashijueshem. Megjithate mu duk mjaft interesant aq sa pashe neper te.

Duhet pritur sa te dale ne dvd e qe nga ai moment, gjehet sh me kollaj

he mos na e leni that sot, na tregoni çfar filmi keni pa mrom.

korrikse, ky film eshte nje enciklopedi e tere nga çdo pikpamje. Vetem nga zgerdhmjet e njerzve mund te kuptosh se seksi eshte pika e dobet e njerzimit:

@Pjer, me vjen keq qe nuk njeh keto dy gjuhe barbare.

Keta jane shqiptare qe flasin pepinshe, sidomos jugoret jane shume te ngjashem me ne

Nje nga filmat me pessimiste te Pasolinit.

Dokumentar i frymezuar nga dy filma franceze të vitit 60 (cinéma vérité ) :

Dhe

nuk di asgje per filmin e Pasolinit por Le joli Mai te Chris Marker do e kerkoj me dublim angl.
Sipas google:

This film by acclaimed director Chris Marker depicts the state of France during the early 1960s by presenting interviews with numerous Parisians. Recording these citizens in their familiar surroundings, the documentary, narrated by French actor Yves Montand, captures a wide range of unfiltered thoughts and opinions about various topics, including the Algerian War, the economy, religion and art. More than anything, however, the production features simple observations about everyday life.

Pak a shume nje ide si Chung Kuo, Cina e Antonionit gje qe mund te thote se ky lloj doku duhet te jete levruar goxha ato vite ne funksion te eksplorimit gjeografiko politiko kultural te botes.

“Le joli mai” (Maji i bukur), çmim i Kritikes Nderkombetare ne fest e Kanes në 1962. Edhe pse, une personlaisht kam nje preference te vockel per “Chronique d’un été” (Kronikë vere) i cili eshte literalisht pionieri i dokumentareve te tille farnceze te viteve '60.

Per nga zhanri, keta quhen Dokumentarë etnografike. Pionieri i tyre eshte, sigurisht,
“Nanook of the North”, realizuar në… 1922 nga Robert Flaherty (kryeveper a b s o l u t e ! ). Eshte enigme e pashpjegueshme si ka mundur ta beje Flaherty ate film, me eskimezêt, nê 1922 !). Une them se eshte e pabesueshsme biles.

Ja nje top10 nga ata qe kam pare tashme:

Dokumentarë etnografike

1. Nanook of the North (Robert Flaherty, 1922)
   

2. A l’ouest des rails (Wang Bing, 2003)
   

3. Chronique d’un été (Jean Rouch, Edgar Morin, 1960)
   

4. Les maîtres fous - The Mad Masters (Jean Rouch, 1955)
   

5. Kina, Chung Kuo (Michelangelo Antonioni, 1972)
   

6. Three sisters of Yunnan (Wang Bing, 2014)
   

7. Comizi d’amore (Pier Paolo Pasolini, 1964)
   

8. I wish I knew (Jia Zhang-ke, 2011)
   

9. L’Île au trésor (Ishulli i thesarit) - Guillaume Brac, 2018
   

10. Encounters at the end of the world (Werner Herzog, 2010)
    

okasako ikeike
4 months ago

please tell me, What is the different between modern documentary films and postmodern documentary films??

kjo pyetje eshte ne jutub, e mbetur pezull pa pergjigje.

shume shume gjera… who would’ve thought…
je nje miniere kinematografie per ne…

Nanook of the North, oh sa larg… nga filmat e mi te fillimit, pelqyer shume por vetem kaq se veshtire te kujtoj detaje. Madje ka mundesi njelloj Chung Kuo, me kalimin e kohes te me veniten detajet shkaku duke qene natyra e ketyre dokumentareve, etnograficiteti (te cilin sapo na e mesove)

5☆ 5♡

Encounters at the end of the world, nga dokumentaristi mjeshter Werner Herzog, gjithashtu pak detaje ne memorje. Duan ripare. Ana pozitive eshte se mund t’i rishohesh pikerisht prej harreses se narratives, nderkohe impresioni i kenaqesise se shkuar te motivon per kete.

Three sisters of Younan… pare nen variantin e shkurtuar te jutubit… i shkelqyer.
Te njetin konkluzion si per dy titujt mesiper
rrofsh rrofsh

ka liste e lista, per nje tirons me tamom tirons ne krye te listes te top dokumentareve jane:

Abebe Bikila duke bredh zbath naten rrugeve te Romes

dhe kontakti i pare i vertete me Lindjen e Largme:

koment ne jutub lidhur me filmin e modh te Pasolinit Il Vangelo secondo Matteo.

a volte anch’io sono confuso: andare in chiesa o nella villa di Salo’

dokumentaret e llojit mesiper i gjej sh te lehte ti ndjek, jane mjaft te embel, po te duhej t’i percaktoja

i jam vene shikimit/rishikimit te tyre dhe ripashe Nanook. Konkludoj se nuk paskam pare asgje ne shikimin e 1re edhe pse filmi s’ka piken e veshtiresise perkundrazi se autori ka sjelle me momentet me te mira. Ajo cka eshte realiteti i vrazhde e steril i polit te Veriut nuk para theksohet… Pas nje 7-8 vjecari perpjekjesh te perseritura me ne fund Flaherty realizoi variantin egzistues.

nuk mund te besh sinema verite, nderkohe qe thu se e verteta nuk ekziston, ose akoma me teper si demokrat i modh i llojit “per mendimin tim”, ve ne dyshim realitetin duke thene qe ka vetem interpretime te fakteve.

vete Pasolini ne dokumentarin e tij me intervistime per seksin e ngre kete problem, pavarsisht se ne menyre hipokrite, prandaj dokumentari i Pasolinit eshte jasht liste, duhet fut ne nje liste tjeter.

Pasolini ne fund te dokumentarit, hem ankohet se njerzit nuk dine çfar flasin, ose flasin opinione qe nuk jane ne gjendje t’i argumentojne, ose … etj etj, hem per vete eshte menja pordhe. Per te mos thene qe eshte i interesuar, eshte ne interesin e tij, ta kete menjen pordhe. E ka me kollaj te jetoje (siç jeton) me kete lloj menje.

edhe Pasolini eshte si te gjithe te tjeret, “Apo jo Emo?”.

Po ta vesh ré, ka 2 filma te Wang Bing në liste (2 nga 10). Nuk e kam bere ‘enkas’, biles vete tani po e konstatoj gati si ‘surprize’! Gje qe provon se Wang Bing eshte ndofta trashegimtari i vetem i Jean Rouch (i cili po ashtu ka 2 filma ne liste, por kjo eshte normale, pasi ne nje far’ menyre eshte ai qe i ka dhene me shume ketij zhanri (dokumentarit etnografik) : mbi 100 filma te tille, te gjithe te xhiruar ne Afrike (me perjashtim te “Kronikë vere” dhe nja dy te tjereve).

Biles, lista e me lartme e dokumentarëve etnografikë, paralelisht mund te konsiderohej si e zevendesueshme me nje liste ku do te figuronin 10 dokumentare-etnografike te Jean Rouch (pak a shume si ajo ideja qe, nese “me frymen e shenjte” dikush do kish mund te lindte kinofil, do i mjaftonte te shihte vetem filmat e njërit regjizor (atij më te preferuarit te tij) dhe nuk do kish ‘nevoje’ per te tjeret.

ps: kjo me erdhi ne mendje kur, para pak ditesh, ne nje rrjet social, dikush pyeste se cilet jane 10 filmat e preferuar te secilit per shek XXI (2000-2019). Dhe po mendoja se, paralelisht me nje dhjeteshe me filma nga regjizore te ndryshem, fare mire mund te propozoja nje dhjeteshe nga filmat e fundit te Hong Sang-soo te realizuar nga viti 2000 në 2019.

Jean Rouch në imazh në nje top10:

1. Les maitres fous -The mad masters (1955)

2. Cronique d’un été (kronike vere) 1960
   

3. Moi, un noir (Une zezaku) 1958

4. Initiation à la danse des possédés (Inicim në vallen e te çmendurve)

5. Cocorico Monsieur Poulet 1974

6. Bataille sur le grand fleuve/Chasse à l’hippopotame (Gjuetia e hipopotamit) 1951

7. Au pays des mages noirs (Ne vendin e magjistareve te zinj) 1947

8. VW voyou - 1974

9. Gare du Nord (Stacioni i trenit) 1965 - ky eshte njeri nga 6 segmentet e nje filmi 90 minutesh te titulluar "Paris vu par…. " (Parisi i shikuar nga…) i kompozuar nga 6 metrazhe te shkurter te realizuar nga 6 regjizorë te Vales se Re franceze por qe nuk eshte dokumentar por fiksion (i shkelqyer, per me teper, sepse te lejon te dallosh stilin e secilit prej 6 regjizoreve: Jean Douchet, Jean Rouch, Jean-Daniel Pollet, Éric Rohmer, Jean-Luc Godard et Claude Chabrol.
   

10. La pyramide humaine (piramida njerezore) 1961
    

Nuk vura re 2 filmat nga Wang Bing, ndoshta ngaqe s’e kam pare The ditch.
emra te njohur ne ate liste nga Antonioni, Pasolini, Herzog, Jia Zhang-ke, dhe Wang Bing
ndersa Jean Rouch i padegjuar me pare. Pir vura re qe te dy dokumentaret e tij ishin ne liste sepse te dy i kishe sjelle paraprakishtme lart. Nese ia gjej do t’ia shoh listen e re qe bere prej tij.

kjo me erdhi ne mendje kur, para pak ditesh, ne nje rrjet social, dikush pyeste se cilet jane 10 filmat e preferuar te secilit per shek XXI (2000-2019). Dhe po mendoja se, paralelisht me nje dhjeteshe me filma nga regjizore te ndryshem , fare mire mund te propozoja nje dhjeteshe nga filmat e fundit te Hong Sang-soo te realizuar nga viti 2000 në 2019.

po afron fundi i dekades se 2te te shek XXI (dhe mijevjecarit te 3te) dhe kjo eshte ngjarje per kinoditarin dmth Hong Sang-soo eshte regjisori i dekades

ka qene nga më produktivet (sidomos kete dekaden e fundit: nje film ne vit). pra edhe ne kete sens

une mbreme pashe Comizi d’amore, Pasolini nga lista dhe pelqeu mjaft. E kam nje ide per gjysmen e listes tani dhe do thosha se vete dota kisha te veshtire t’i rendisja se ata vlejne te gjithe njelloj, vertet nuk gjej dicka thelbesore per t’i ndare e ndoshta nje liste imja mund te qe totalisht ndryshe por njekohesisht e njejte me tenden .

edhe produktiv edhe cilesor
ke thene vitin qe shkoi se tani qe Kiarostami nuk eshte me ne jete, Hong Sang-soo do e zevendesonte ate ne listen e regjisoreve aktive

Historia e listes me filmat e shek XXI paskerka qene “top 2007-2017” (në 2017, dikush kish hapur ‘lojen’ e listes se 10 filmave te preferuar të 10 viteve te fundit)

E imja:

top2010-2017.jpg720×960 74 KB

por tani qe e shikoj, mund te beja nje tjeter, qofte dhe pa i hedhur nje sy listave te secilit vit, dhe kjo do te ishte:

1. Adieu au langage (Godard)
2. Uje i arte (Oussama Mohamed)
3. Film socialisme (Godard)
4. Spring breakers (Korine)
5. Billy Leen (Ang Lee)
6. Faust (Sokurov)
7. Pour le réconfort (Macaigne)
8. Paterson (jarmusch)
9. Toni Erdmann (Ade)
10. Aurora (Puiu)

pa llogaritur per Hong Sang-soo filmat e 2017, 2018, 2019, 2020 ku ne ndonje prej tyre beri 2-3 ne vit sh te mire.
Edhe Bruno Dumont ka dhene cilesi e sasi kete dhjetevjecar

Po, Dumont eshte nje tjeter regjizor shume interesant ne keto 10 vitet e fundit, qe ka provuar te beje ‘tjeter gje’ (Seri televizive, komedi…), gjithe duke mbetur vetvetja.

sic themi ketej (duke hiperbolizuar vend e pa vend), i’m very exited to see your final list of top 10 of the decade.
nuk kam pare dot (dmth kerkuar e nuk gjetur) Uji i Arte. Po ashtu Pour le reconfort por ky mund te gjendet tani pas 2 vjetesh.
Aurora e kisha lene sapo nisur.
Top 10 eshte shume pak dhe per te evituar keqkuptimet dhe nje meritokraci me te mire do propozoja nje liste me te gjate (sic prezantoje dikur) ku ka nje vend per tituj te mire, sh te mire etj, dhe ku theksohen top 10 te padiskutueshem.
Godard me Livre d’image nuk e le dot jashte psh
e te tjere

edhe un jam shum i eksituar duke pare si si eksitohen te tjeret. Keshtu perhapet eksitimi ne bote.

Giorgio Meoni4 years ago

Si capisce bene chi abbia insegnato agli italiani a sviare le domande. Ho sentito parole (neanche troppo belle, come invece qualcuno ha scritto) messe in fila in modo tale da confondere chi ascoltasse e combinate così da sembrare di spessore.

lunae114 years ago

Potresti spiegarmi il tuo punto di vista?

Giorgio Meoni4 years ago

@lunae3dylan Il video è diviso in due parti, corrispondenti alle due domande di Pasolini. Nella prima l’intervistatore chiede a Ungaretti se a parer suo esista o no l’anormalità sessuale e il poeta (in altre occasioni da me stimato, s’intenda) risponde allargando il punto di vista e quindi il piano di discussione, mi spiego: invece di rispondere a quella domanda, modifica lievemente i termini del discorso e risponde alla domanda “Esiste la normalità? Esiste la diversità?” e quindi dice “Tutti siamo diversi, sia dal punto di vista fisico sia nella nostra combinazione spirituale” e conclude asserendo “Tutti gli uomini a loro modo sono anormali e in contrasto con la natura” anche se la domanda non era “Gli omosessuali sono in contrasto con la natura?”. Nella seconda parte poi va completamente fuori tema. Pasolini gli chiede di raccontare sue esperienze personali a proposito di “norma e trasgressione della norma”, Ungaretti dice che lui essendo un poeta inizia col trasgredire tutte le leggi facendo della poesia (cosa secondo me assurda) e poi chiude in bellezza “Ora sono vecchio e rispetto solo le leggi della vecchiaia, che, ahimè!, sono le leggi della morte”. Ma Pasolini gli aveva chiesto di parlare di “norma e trasgressione della norma” in ambito sessuale.

Ky eshte stili i pergjigjeve te Stalker, e ne pergjithsi i intelektualit t’modh ngambrapamodern.
Duhet me qene gjithnje ne rregull me opinionin publik pollitikall korrekt.

Nuk po me kujtohet : si ke mundur te shohesh “Le livre d’image”?

nuk e kam pare

Ka nje version italian te Initiation à la danse des possédés (Inicim në vallen e te çmendurve). Jungu shkoi ne Afrike per te studjuar kultura primitive qe akoma ruanin arketipin, dhe kur u kthye zbuloi ne katund te vet ne Zvicer te njejtat primitivizma.

Ernesto de Martino, Salvatore Quasimodo

Ti thua qe jungu sduhet te dilte nga katundi i tij?

un solla çfar thote Jungu, dhe sensi i thenies tij eshte qe esenca e njeriut dhe verteta zbulohet kudo njesoj, mjafton te dish ta shohesh. Un mund te shtoj, edhe nese deshiron ta shohesh, njerzit nuk deshirojne ta shofin te verteten sepse e dijne se duhet te veprojne ne perputhje me te si pasoje. Dhe kjo perben rrezik, eshte me komode me qene si gjithe te tjeret.

E kam harruar shkakun pse Jungu shkoi ne Afrike, ose ndoshta ai nuk e ka thene motivin meqe sekret, sepse çdo etnograf ose eksplorator ose misionar braktis vendlindjen e tij si rezultat i nje fatkeqsie personale qe i ka thyer thelle zemren (edhe misionarja Edit Durhami). Pra qe t’i bie shkurt nuk ka gje qyl, as edhe zbulim qyl. Kjo e thene edhe per ata qe mbeten ne atdhe, por fatkeqsia personale i ben te largohen nga divani ku shofin televizor. Atdheu origjinal i njeriut eshte divani i rehatshem (ose ulja ne shkallet e pallatit tu bo i dor muhabet me kalamojt e lagjes).

Prit te gjej nje video kuptimplote qe ta shohesh nga divani ku je ulur.

Film i dobet. Në mos më i keqi i autorit (qe ka qene dhe eshte nje gjení)

nuk e solla si film, e solla si skene diskoteke moderne ku te gjithe i ka kafshuar tarantola.
pra desha me i thene Vari-karit kujdes, se tarantola mund te kafshoje njesoj, ne Afrike, ne Puglie, ne New Jork, ne divan, ne sinema .

ne fakt desha te sjell nje tjeter skene filmi ne diskotete, por nuk me kujtohet si film, megjithse skenen e kujtoj shume mire. Kercimi eshte i sublimuar, megjithse brutal.

Kisha deshire me e ripa, por fatkeqsisht nuk e gjeta. Eshte nje film postapokaliptik amerikan ku festohej fitorja ne nje diskoteke te improvizuar nen toke. Ishin njerez te nentokes, fshiheshin nentoke. aktoret kryesor zezake.

Sharron guri me kete film eshte hymn i feminiletetit e fapfap-it

@InkuizitoriMoth dmth jungu shkoi ne afrike per te zbuluar veten

Kjo mund te thuhet per Jungun me teper se per çdo njeri tjeter, perderisa ai ishte militant ne fushen e psikologjise.

Me zbulimin e vetes, gnōthi seautón = njih vetveten, shprehja qe ishte shkruar ne hyrje te Tempullit te Delfit eshte abuzuar shume, sidomos ne kuptim e sotem snob new-age. Nuk ka pike kuptimi te njohesh veten, eshte nje absurditet ne vetvete, njesoj si sqepari te qelloje bishtin e vet. Kete e ka thene Niçja i pari, qe eshte nismetari i psikologjise se thellesise.

Ndersa ka kuptim ne kuptimin Njih kufijte e vetvetes qe ndalen para Perendive (dmth para Zotit ne kuptimin hebre) sepse Tempulli i Delfit ishte tere Greqia e Lashte e koncentruar ne nje ndertese, pak a shume si Katedralja e Shen Pjetrit ne Vatikan.

Siç thashe, te gjithe zbuluesit - te çdo lloji - vijne nga nje krize qe i ka shkaktuar nje vuajtje te madhe, e qe te sherohen lene vendin e vuajtjes dhe bejne nje udhetim ne vend te huaj per te harruar apo per te shpetuar nga nje situate ku kriza mund te perseritet etj. Kjo behet pa vetedije, me pas rezulton qe eshte nje udhetim iniciatik, dmth per udhetuesin sherben per t’i hapur syte per nje te vertete qe nuk e shihte, ose nuk e shihte mire, ne vendlindje (dikur te gjitha gjenite veriore, psh Gete, Wagner, Frojd, perdornin Italine per kete udhetim iniciatik). Eshte nje ligj universal, i binden edhe figurat providenciale si profetet hebrej, Jezui, Muhameti (Meke, Medine), Buda etj.

Edhe Lord Bajroni kete ka bere, e ka sqaruar me mire s’behet tek vepra e tij Childe Harold, duke krijuar mitin e romantikut qe shkon ne toka ekzotike se i jane merzit ne vend te tij kusherirat e veta qe i mbajne shalet mbuluar. Bojm i xhiro ne Turqi me pallu rehat pusetat morale fetare qe i kane kusherirat me shale perjashta. Nuk e di nese te kujtohet vjersha ne librin e letersise se gjimnazit “Bjeri sumes tamburxhi”.

Chronique d’un ete gjendet ne vimeo.
Nuk po me shtyhet.
mbi bazen e dokumentareve te Antonionit, Wang Bing, Herzog, Pasolinit R Flaherty, mendova keta lloj nuk kane veshtiresi. Ka nje ritem si te nderkryer dhe gjithashtu nje fryme flirtuese. E lashe ne mes por do ta rifilloj qe te sigurohem.
Deri tani Comizi d’amore i pasolinit per mua eshte me i miri, te godet serioziteti, kembengulja e kerkimit, strutktura dhe qasja shkencore sa i takon permbajtjes - pasolini ka ftuar psikologe e filozofe me duket ne nje kerkim te vertete sociologjik.

Nderkohe u nis nje tjeter,“La Dance” i cili gjithashtu u la ne mes, do gjej nje moment me te mire per mua ta rifilloj, por pyes ne i takon edhe ky dokumentareve etnografike si lista qe solle.

Ah Wiseman !! Nje kga dokumentaristet me te medhej aktuale por dhe te shekullit qe shkoi!
Gjenial ! Pa diskutim dokumentaristi me i mire amerikan aktual. E sigurt!

Dokumentari qe evokon eshte në një tjeter kategori, quhet “dokumentar mbi artin”.
Neser i bejme nje liste, c’te bejme tjeter ?

me shume se dakord

me siper per Chronique d’un ete paskam fol duke u mbeshtetur vec ne 1/3 qe kisha pare. Pikerisht pas saj ndryshojne gjerat. Dmth per mire.

Sikurse dhe premtuar:

ja nje top 5 dokumentaresh mbi artin:

1. Cave of forgotten dreams (Warner Herzog, 2011) - ndofta nuk eshte rastesi qe ai qe konsideroj si me i bukuri dokumentar mbi artin 1. ka per regjizor nje nga dokumentaristet me te shkelqyer te historise se kinemase dhe 2. filmi flet per artin primitiv, dmth prehistorik, qe edshte djepi i te gjithe arteve
   

2. By the ways (V. Gerard & C. Laty, 2007)
   

3. David Lynch - The Art Life ( (Jon Nguyen, 2016)
   

4. La danse (Frederick Wiseman, 2012)
   

5. “A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies” (1995) dhe “Il mio viaggio in Italia” (Scorsese, 1999)
   

thank you so much, zhaner i padegjuar ky por totalisht i kuptueshem… tituj interesante…

mos valle ke ne preference punet me tematike te hershme, ose bere heret…? Shoh kete lloj lidhjeje mes Nanook of the North (i pari ne dokumentaret etnografike) dhe Cave of forgotten dreams (i pari nder dokumetaret e artit)…

Jo jo, tematika eshte ndikuese ne nje film (per mua te pakten) sa ç’eshte ndikues zhanri ne nje fiksion ose ne nje dokumentar. Pra nuk ka fare rendesi (si te thuash). Nje fiksion/dokumentar eshte i mire ose nuk eshte, pak rendesi tematika (zhanri, kush luan në të… etj etj).

ps: ah po, meqe ra fjala: duhet pranuar diçka: mendoj se kinemaja (fiksioni më ekzaktesisht) eshte krijuar per te rrefyer me se shumti realitetin prezent se sa te kaluaren (filmat historike). Dua te them: nese nga i njejti regjizor sheh dy filma te bere me po te njejtin talent (art, … etj,etj) dhe njeri ka tematike aktuale ndersa tjetri eshte film historik, jane te gjitha shancet qe i pari te te pelqeje shume me teper se i dyti. Ose thene ndryshe: jane te gjitha shancet qe i dyti te jete problematik (te stonojë).

Mendoj se para se gjithash, problemi vjen nga kostumet (nese do ta reduktonim në njerin prej elementeve te nje filmi historik). Kam pershtypjen se kostumet kane diçka prej teatri pra, qe nga momenti qe vishemi si ne vitet '60 apo si ne shekullin e XIX apo XV, kemi hyre ne sferen e teatralitetit. Ndofta kjo eshte arsyeja qe regjizorë si Godard, Ozu, Akerman, Antonioni, Cassavetes, Jacques Demy, Brian De Palma etj, nuk kane bere asnje film historik! (dhe te gjithe kane qene, para se gjithash, regjizore qe jane shquar per modernitetin qe kane sjelle ne artin e 7). Biles edhe Chaplin, te vetmin film historik qe beri ishte “The Gold Rush” ! (ngjarjet e te cilit zhvillohen ne fund te shek XIX) : te gjithe te tjeret ka patur teme aktuale.

Nga ana tjeter, jo rastesisht disa regjizore qe jane shquar per modernitetin e tyre, kur kane bere filma historike, kane perdorur nje qasje kinse teatrale (ne kostume apo ne aktrim), ose me sakte, te stilizuar (dhe jo realiste!). A thua se nuk besonin tek realizmi i kostumeve (ose muzikes, ose aktrimit etj etj). Psh po me vjen ne mendje Bressoni me Zhan Darken e tij, ose Rohmer (Perceval le Gallois) etj.

ose Pasolini tek Edipo Re :

besoj se eshte teatri ai qe mundeson te flasesh per historiken, te kaluare; kinemaja… jo shume.

Ah sigurisht, ka plot e plot perjashtime. Per shembull, filmat e John Ford (me i madhi regjizor amerikan i te gjitha kohrave, e sigurt) : 2/3 e filmave te tij kane qene western, dmth i zhvillonin ngjarjet e tyre kryesisht ne shek XIX por jane te nje elegance, bukurie, magjie qe te lene pa fjale.
Por mendoj se western e kane nje shpjegim: duke qene se vete kinemaja si art eshte rrugetim (kohe qe rrjedh) dhe duke qene se western jane me se shumti pikerisht rrugetim (kalerim!), kjo i afron në menyre gati intraseke (te themi) me kinemanë. Biles vete kinemaja (historia e saj) eshte western-iane: pasi e sollen vellezerit franceze Lumière në SHBA, dhe meqe s’kish vend ne East Cost (New York), kinemaja u transferua ne West Coast (Hollywoodiiii !!!). Pra vete kinematografia eshte western nê vetvete

Per ta ilustruar akoma me tutje ate idene e melartme (po citoj veten, modestine menjane)

nese nga i njejti regjizor sheh dy filma te bere me po te njejtin talent (art, … etj,etj) dhe njeri ka tematike aktuale ndersa tjetri eshte film historik, jane te gjitha shancet qe i pari te te pelqeje me teper se i dyti

Keto dite po bej nje kurë Mizoguchiane : kinemaja ime 'art & essai" shfaq nje cikel prej 8 filmash (te gjithe te dixhitalizuar, pra cilesia e filmit eshte kryeveper!!) te njerit prej dy regjizoreve japoneze me te medhej te te gjitha koherave : Kenji Mizoguchi (tjetri pa dyshim eshte Ozu).

Jane 8 filma te periudhes se fundit te jetes se tij: 1951-1956. 3 nga 8 filmat jane me teme aktuale (pra te kohes kur jane xhiruar: Street of Shame, The Woman in the Rumor, A Geisha aka. Gion Music Festival). Te tjeret jane me teme historike (Japonia mesjetare ose ajo e shek. XIX).

Une jam shume (po shume amà!) fan i filmave te Mizoguchit. Amà, 3 filmat me teme aktuale (te kohes kur jane xhiruar) ndjehet se jane më te bukur, me te magjishem, më kinematografikë. E perseiris, diferenca eshte e vogel, por eshte e dukshme

te faleminderit, pa fjale

besoj se eshte teatri ai qe mundeson te flasesh per historiken, te kaluare; kinemaja… jo shume.

Eshte vertet interesante ta mendosh qe Ozu apo Cassavetes apo Godard nuk kane bere kurre filma historike. Sigurisht, jo se nuk ‘kane ditur’, por pa dyshim nuk u ka interesuar. Ose ndofta sepse EDHE kur kane folur per te sotmen (momentin kur kane bere fillmin), kane ditur te flasin në menyre tangente EDHE per te kaluaren.

Por kuptohet, jo te gjithe e kane kete dhuntí

megjithese mengjes dhe dite plot energji si konstatim e gjej pak te komplikuar ose s’po perqendrohem dot. Sigurisht me se i drejte,por sic u shpjegova mesiper: pa fjale, mindblowing !!

biles tani po i bie ne të qe, filmi me pak i arrire i Brian de Palma (@Albano-id) mund te mos jete rastesi qe eshte… nje film historik, I vetmi i tille i regjizorit : Casualties of War (1988) por qe i merr ngjarjet nga lufta ne Vietnam (1966)

Perveç dokumentareve etongrafike dhe mbi artin, ekzistojne edhe keto kategri te tjera te dokumentarit artistik:

• dokumentari politik
• ai mbi luften
• ai mbi krimet ndaj njerezimit
• dokumentari social
• ai ekologjik
• ai autobiografik

ndofta kete verë i bej secilit nga nje qokê te vogel me nga nje liste perkatese

top5 dokumentare politikë:

1. Le fond de l’aire est rouge (A grin without a cat / Horizonti eshte i kuq) - Chris Marker, 1977
   

2. Itchkéri Kenti (Bijtë e Ceçenisë) - Florent Marcie, 2007
   

3. Santiago, Italia - Nanni Moretti, 2019 - duhet te shkruaj diçka per kete dokumentar, parë para pak muajsh…
   

4. Tahrir Liberation Square - Stefano Savona, 2011
   

5. Brahmani i Kominternit - Vladimir Léon, 2007
   

oo sa mire
thank you thank you really

nese do kisha renditur gjithe cfare filmi kam pare deri me sot, pavaresisht bukurise se pamohueshme te padiskutueshme te panumurt te shumllojshme te secilit, i pari dhe ne krye do ishte ‘Le fond de l’air est rouge’ dhe nuk ka tjeter

tema po behet overwhelming me shume njohuri te pamundura per t’i fituar ne kohe te shkurter dhe qe kushtezohen nga shikimi i filmave e duke ditur veshtiresine per kohe shkakton ankth fakti qe nuk ia arrin dhe nuk mundesh te merresh me to nderkohe qe eshte gjeja me e mire qe do doje te beje sidomos kete peridhe te supozuar pushimesh…
Me duhet te paralajmeroj se hapin do e kem te avashte, kushedi kur dhe nese, do jete mundesi qe tu kthehem vertet gjithe titujve rreshtuar e qe fillimisht edhe premtova t’i gjej e shoh…
Gezohem qe te jesh ne forme per ne, ku ta gjesh kete dite As behet fjale per humbje kohe.

stalker, mos e la pa fut edhe kete ne liste te dokumentar mbi artin:

ne listen e dokumentareve nuk shof dokumentarin shkencor.

ka pas qen i film ato kohe qe quhej “Vizitore nga kozmosi”, 2 ore film shkencor qe trajtonte te gjitha misteret e UFO, por misteri me i madh ishte se si e kaloi çensuren. Sot tema UFO eshte e bere boze, por ato kohe ishte teme e ndaluar. Ky film shokoi njerzine, ishte i bere mire, shum impresionues, kam kuriozitet ta rishoh, por nuk e gjej. Siç duket ne origjinal ka titull tjeter.

nuk di ne hetimin mbi kinemane vs teatri ta dhane filmat e Mizoguchit apo pyetja ime per te gjetur ndonje faktor ne preferencat per favoritet e listave me lart. Lidhur me kete te dyten faktikisht mendova se i tille faktor mund te kete qene kinemaja e viteve te para si me e pakompromentuar krahasuar me te sotshmen, apo veprimtarite e para artistike te njeriut si me te delira te drejtperdrejta te thjeshta te mistershme etj si keto. Pra keto kisha parasysh kur pyesja mos ka ndonje lidhje mes Nanook dhe Cave of forgotten dreams. Por aq me mire qe ti dole diku tjeter. Sepse e gjitha c’thua eshte kaq e cuditshme. Une teatrin nuk e njoh fare por nuk kisha takuar ndonje teori te tille me pare si kjo e jotja qe te diferencoje kinemane si art i se tashmes dhe teatri si art per te shkuaren. Kam pershtypjen edhe ti e ke bere kete konstatim ne shkrim e siper dhe mund te mos e kesh ditur paraprakisht.
Hmm sa e cuditshme aq edhe e sakte me duket mua. Sidomos me argumentin e kostumeve me te cilat hyhet ne teatralitet gje qe e ndjej te jete e vertete. Nuk mund te flas per kete gje por ne radhen e shembujve te kinemase qe ka ofruar risi e modernitet duke trajtuar te shkuaren titujt qe me erdhen ne mendje ishin La France e Serge Bozon, dhe Femijeria e Zhan D’Arkes e Bruno Dumont. Dhe keto ishin nje me nje me c’percaktove ti sa i takon stilzimit dhe jo-realizmit. Per t’u habitur se i mendova ne moment si kunderargument ne fakt, ndersa lexoja paragrafin per Godard, Ozu, Akerman Cassavetes e me radhe. Kur pastaj zbrita ne paragrafin me poshte pashe se me c’kishe folur kishe bere nje vend per te tille filma historike.

Nuk di c’mendon akoma per The Queen i S. Frears qe eshte historik por sidomos biografik - atehere e vleresoje mjaft dhe ai nuk ka elementet teatral jorealiste qe argumentove .
ose ta zeme The night of the hunter qe trajton teme te shkuar edhe pse nje film rrugetim - pra si dhe westerns. Malet me blerim mbuluar psh film rrugetim sh i vleresueshem me teme nga e shkuara.
Sic thashe nuk e kam menduar ndonjehere nje relacion te tille mes ketyre dy formave te medha kinemase e teatrit, lidhjen mes natyrave te tyre dhe kohes si gjendje e tashme a e shkuar. Dua te them eshte nje venie e madhe ne pikepyetje.
Ti je ne gjendje te parakalosh prodhimtarine e regjisoreve mesiper e ta permbledhesh nga ku te konstatosh ne kane bere a jo kinema me te shkuaren. Une e gjej te veshtire ta bej kete. Por ne eshte e vertete, eshte nje gjetje mjaft e madhe, si ato teorite e fizikes me universin brenda psh ajo e Dr. Laura Mersinit Interesant.

te peshku i vjeter kemi folur per Mizoguchin - 3 filma te tij historike - madje ata edhe u pane.
Jutube paska akoma mjaft tituj te tij

Ky diferencim ishte i vertete ne vitet 60-te.

Po sikur edhe sinemaja tani te jete bere art i se shkuares? Ndoshta duhet te vdese Godardi qe ta kuptojne katunaret kete!
Kur ka akoma intelektuale t’mdhenj qe mendojne se Van Gogu osht piktor i modh qe shtyp tubetat ne palete, e pse te mos kete kinofile t’mdhenj qe mendojne se Godardi osht regjizor i modh qe gerthet “Kamera start!” “Kamera stop”?

per me teper qe kronologjikisht, qendron (teatri eshte mijra vjet me i vjeter se kinemaja).

parfait ! Jane dy shembuj te tjere qe tregojne se, e kaluara, nese stilizohet (nepermjet kostumeve, mizaskenes (Zhan D’Arka kendon rrok !! etj etj), eviton has-been-llëkun.

Por dhe ketu ka perjashtime: “The New World” i Malick (per te cilin, une njoh kinofilë qe kane reazerva dhe nuk u ka pelqyer filmi sepse, duke qendruar realist me kostumet (per shembull), ai u eshte dukur alla-new-age, jo pak has-been etj etj - une mendoj se jo, sepse Malick manovron shume me muziken dhe montazhin (plane-sekuenca sh te shkrurtra) qe i japin filmin modernitet, gjithe duke qene poetik).

Me pelqen shume The Queen, e kam ripare para pak kohesh. Me pelqen mbi te gjitha per ‘te padukshmen’ qe rrin te filmojë, te kapë (pra dinamikën e ndryshimit te mendjes nga ana e mbretereshes: edhe ajo, njeri-si-gjithe-te-tjeret-eshte).

ps: per raportet teater/kinema nuk jam as i pari as i fundit qe flas; qofte edhe ne sensin e debatit ne fjale

kjo eshte kryevepra e Mizoguchit, por mua nuk me del me titra :

Keto pastaj jane po aq te shkelqyer si filma (më te miret e tij) :

ose

ose (kete ripashe parmbreme ne ekran)

ose

nr. 1 & 2 kujtoj, te veshtire (shkak japonia e mesjetes) por te bukur
interesant se del tek cfare nenvizove me lart, kinemaja e mire nuk varet nga kultura (psh europe vs. japoni) ashtu si nuk varej nga tematika, zhanri etj

Gjithashtu interesant pikeveshtrimi mbi The new world, meqe kinema moderne dhe qe merret me te shkuaren. Nuk eshte e lehte analiza. Hera e 1re te me qelloje ky lloj debati.
Faleminderit per Queen, kur e mbarova kujtoj te kem thene do ta rishoh por s’e kam bere akoma ama ky ishte mendimi pasi u ndava me ate film.

The woman of rumor eshte nje kryeveper e vertete, mbi temen e prostitucionit (tema kryesore e filmave me teme aktuale te Mizoguchit). Mundohu ta shohesh, nje ore e gjys zgjat.
Po ta mendosh mire, Mizoguchi mbetet regjizori absolut feminist i historise se kinemase (besoj se temen e prostitucionit, Godard (“Vivre sa vie”, “De trois choses que je sais d’elle”), i cili ka qene dishepull i regjizorit japonez, e ka te huazuar (frymezuar) nga ai

flm. per rekomandimin, do perpiqem kete jave.
Vete kur te lexova per Mizoguchin se fundmi risolla ne mend ato 3 tituj te pare dhe cfare mendova ishte se vertet kinemaja e mire nuk njeh kufij gjeografike e kulturore. Per t’u habitur jo vetem lirizmi i tij por sidomos nje lloj emancipimi… Dhe ku? ne Japoni. Jo ne evropen perendimore, djepi i emancipimit boteror. Crucified lovers ka mbetur shume mire ne mendje ne ilustrim te kesaj.

Nejse, keto “djepet e emancipimit” jane cliché orientaliste (ne sensin qe Edward Said i jep ketij termi - pa lexu ate liber njeriu s’gjen derman), porper te thene gjera praktike: ajo qe eshte interesante tek Mizoguchi eshte fakti qe ai “mban anë”, pra vendos me kë eshte: me pulen apo me vezen (fajin e ka sistemi apo njeriu qe ben sistemin: veza pule apo pula veze).
Ai ja ve fajin sistemit (dhe mban anen e njeriut, dmth te gruas ne rastin konkret). Tek filmi ne fjale kjo ndodh ne 4-5 minutat e fundit dhe, si gjithmone tek veprat e mira artistike, duhet me e pas mendjen në mesim per me e kuptu…

wow per librin, rrofsh
nuk di c’te them vecs qe cenet ne formim do nxjerrin krye heret a vone…

filmi ishte si nje lule e bukur.
jashtezakonisht feminist ne kuptimin jo-misogjinist te fjales njelloj si Lola e J. Demy
Eshte evidente qendrimi i tij anti-margjinalizimit ne pergjithesi, e vetmja pike e humbur ishte anti-ageism qe ndoshta heret te mund ta kapte qe ne ate kohe.
Shume edukues e interesant gati mahnites pozitiviteti i ketij regjisori ne temen e prostitucionit.
flm kohe e kaluar mjat mire me kete film.

Meqe e ke pare tashme:
Ate qe thoja me lart pra pozicionimin e Mizoguchit ne raport me prostitucionin: ajo vjen ne 5-10 minutat e fundit te filmit.
Kur financieri pyet vajzen e pronares se bordelit nese ajo do te behet pronarja e ré në vend te se emes (qe eshte semure), ajo pergjigjet :

6FABC181-4838-45D4-A807-5E9778E58C6C.jpg2208×1242 151 KB

Pastaj kur takon te jemen, ajo i thote kesaj te fundit :

18B2BDFA-5FE7-4177-90AF-EA5297640B7A.jpg2208×1242 143 KB

Pak minuta me pas, kur ne bordel vjen ajo kandidatja per geisha,

FBFB5E3A-7BAC-44B1-A1B6-F22CA69B16C8.jpg2208×1242 162 KB

«pronarja» e ré i thote :

96FE5F75-44A4-49FB-AADE-4FBCF59B4479.jpg2208×1242 174 KB

Me te gjitha gjasat, do e pranojë.

Po te kemi parasysh se si erdhi ne fillim vajza e re (kembengulja e saj qe e ema te mbyllte bordelin) dhe fundin, i bie qe te kete ndodhor nje rrugetim jo i vogel per te, pra per vajzen e re. Ky rrugetim ndodhi pas historise se perbashket qe ajo pati me të jemen, per te njejtin mashkull. Gje qe e beri te ndergjegjesohet qe eshte sistemi (dmth maskilizmi i shoqerise japoneze) fajtori, dhe jo njeriu (gruaja, dmth pronarja e bordelit, pra e jema ne rastin konkret). Prej nga dhe ‘dorezimi’ i saj ne fund te filmit : sigurisht qe ajo e pranoi rolin e ri te pronares se bordelit, gjithe duke kuptuar shkaqet e nje situate te tille te femres japoneze.

Dhe mbyllja me sfilaten e trishtueshme te geishave…

faleminderit, understood

5-10 minutat e fundit jane si nje faqe komplet e re
nje lloj solidarizimi i perbashket

Patjeter ! Sepse thyerja ndodhi: zhgenjimi prej historise se dashurise. Por jo thjesht si zhgenjim sentimental (dhe kaq) : fakti qe i njejti mashkull i vardisej EDHE te jemes, eshte kyç, eshte KAPITAL per filmin

Sepse thene ndryshe: konflikti kryesor ne film eshte nene-bije. Ok deri ketu. Dhe ne pamje te pare eshte thjesht çeshtje bordeli (mbylle, eshte imorale ta vazhdosh ta mbash hapur etj etj ).

Po mos kish qene historia e mashkullit TE PERBASHKET qe lidhi ëmë e bije, filmi do ish thjesht nje film progresist anti-prostitucion (nga ata qe jane me mijra) dhe kaq. Por pikerisht, gjenialiteti i filmit ehste se ai i shkon problemit aty ku ai e ka dhe gjenezen, arsyen themelore te ekzistences se tij (prej dhe nga reagimi im para dy ditesh tek thoja se Mizoguchi ka gjenialitetin te ndaje shapin nga sheqeri, pra te vendose deri dhe per gjera te tilla ne dukje te pamundura per te vendosur (a e ka fajin njeriu apo sistemi). Dhe duke qene se ne rastin konkret njeriu eshte e ema (pronare bordeli ) dhe sistemi eshte mashkulli japonez, Mizoguchi vendos të jete me të parën (kunder të dytit).

E megjithate, kjo nuk do te thote se Mizoguchi paragjykon disa personazhe, dhe te tjere jo. Fare. Mjeku i ri eshte filmuar me po aq kompasion sa dhe dy grate (mëmë e bije). Asnje dallim!

Gjenialiteti vjen ‘gjetiu’.
Vjen nga :

• krijimi i fabules (dy femra qe dashurojne te njejtin mashkull, dhe jo dy meshkuj te ndryshem
• nga zgjedhja qe ben vajza e re ne fund te filmit.

Po mendoja: le te imagjinojme per nje çast se ç’pershtypje do na linte filmi nese Yukiko, vajza e re, do zgjidhte te vazhdonte jeten me doktorin, e bla bla bla. Do kishim te benim thjesht me nje film gjoja ‘progresist’ (filmi do dënonte te jemen si pronare bordeli) dhe kaq. Pra fajin do e kishte njeriu (e ema). Dhe ne kete rast, ne fakt, do kishim te benim me nje film te djathte, cinik (“mire ti behet qelbesires”, pronares se bordelit : “e bija i tregoi vendin”). Pra do kishim nje film manikeist (e mira/e keqja). Biles mund ta themi keshtu: nje film ‘i djathte’ eshte nje film manikeist, pra qe merr persiper te beje moralizatorin.

Pa dyshim qe Mizoguchi (e ka pas lexuar apo jo), ka qene marksist (i bindur qe fajin e ka sistemi). Nisur nga nje pikeveshtrim i tille, ai pastaj ngré mizasken e filmit (dolem tek forma, aq e lidhur me pemrbajtjen).

Mizoguchi (meqe jo vetem i kam pare te gjithe filmat e tij, por edhe nga dy-tre here), filmon pothuaj gjithmone “pak nga lart”, dhe disi larg nga aktorët , fiks si ne foton e meposhtme:

ose

Qellimi eshte perfshirja e hapsires ne kuadrin filmik, me qellim qe levizjet e personazheve te shprehin ndjenjat e tyre sentimentale. Në funksion te levizjes se personazheve leviz dhe aparati (kamera). Asnje plan i madh filmik (nga afer) në film; asnje tracking shot (karrelia), asnje ‘shot reverse shot’ (i konsideruar si artificial nga Mizoguchi) : te tilla figura stilistike kinematografike, per regjizorin jane nderhyrje te dhunshme, pra dhe te papranueshme, në lojen e personazheve, në jeten e tyre, në dramen qe jetojnë. Mund te thuhet biles se Mizoguchi eshte mbreti absolut i plan-sekuences (long sequence shot), i long take. Në kete sens, filmat e tij, sidomos ata te viteve 1950-1055 (te fundit te jetes se tij), te persosur artistikisht, kane qene shume shume te vleresuar dhe adhuruar nga kritiket e Cahiers du cinéma, qe me pas u bene regjizoret e rinj te Vales se Ré franceze (1959-1960) : Rivette, Godard, Chabrol, Rohmer… etj etj sidomos pikerisht per plan-sekuencat e tyre te cilat ndihmoje lidhjen e skenave te ndryshme ne hapsira te ndryshme (heterogjene) duke ofruar nje film, perfundimisht, ‘homogjen’ (filmi ishte si nje lule e bukur - kishe shkruar ti, qofte dhe “pa dashje”, por me shume shume te drejte!)

çdv. Ca deshem vertetuam

thx so much

Diçka e fshehte me thote se koreani Hong Sang-Soo eshte sot per sot ndofta më mizoguchiani i kineasteve aktuale (edhe pse ai shpesh eshte asociuar me Rohmer-in, por nuk duhet harruar se ky i fundit ka qene në perendim nga ‘zbuluesit’ e parë fare te gjeniut japonez) : pakkush sot per sot i ‘terheq’, i ‘shtriq’ plan-sekuencat (long take) filmike (si Mizoguchi) sa Hong Sang-Soo ! (dhe pakkush i refuzon aq kategorikisht ‘shot reverse shot’, ‘tracking shot’ etj etj : te vetmen figure stilistike qe Hong sang-soo perdor me shumice por qe nuk e shohim tek Mizoguchi eshte ‘zoom’-i, por ky eshte nje perjashtim qe (ndofta) konfirmon rregullen

edhe nga prodhimtaria jugkoreani Hong Sang-soo duket se mund te krahasohet me japonezin Mizoguchi
ky i fundit paska bere kerdine, si kineast me nje aktivitet vullkanik, ne fillimet e tij ne 1923 ka 8 tituj,
1924 - 10 tituj
1925 - 9 tituj
1926 - 6 tituj
per te vazhduar me nga 2, 3, e 4 filma ne vit
brenda vitin 1954 vetem 2 vjet para se te vdese paska rreshtuar 3 filma - dhe jo dosido por me te miret e tij: Sansho the Bailiff, The crucified lovers, The woman in the rumor. Vdekur nga leukemia 58 vjec i ri.

Ekzakt. Gjithe duke mos harruar se nuk ka ndonje rregull per kete pune (sepse prodhimtaria lidhet shume me production-in, ne sensin filmik te fjales), Mizoguchit biles i kane humbur plot filma.

Pa dyshim nje nga 10 më te medhejt objektivisht (te kujtohet se kemi evoku bashke preferencat subjektive dhe ato objektive, si te thuash, edhe pse, vete prefrencat, jane gjithmone subjektive ne vetvete). Mizoguchi ka qene i ‘rraces’ se John Ford, Fritz Lang, Chaplinit, Jean Renoir, Eisensteinit, Hitchcockut, Bunuelit, Minnellit, Rossellinit, Satyajit Ray-t, Raul Walsh, Lubitch-it, Viscontit, Ophuls-it, per te permendur vetem regjizore bashkemoshatare te tij.

Ajo puna e preferencave subjektive pastaj, gjithmone per te njejten periudhe kohore, eshte si puna e preferences se Dovjenkos në vend de Eisensteinit. Nê rastin ne fjale, do zgjidhja Ozu në vend te Mizoguchit, por edhe nje here: diferenca eshte me shume se e vogel! Eshte soooo tiny !

kuptoj. Midis Ozu dhe Mizoguchi s’bej dot zgjedhje sepse Ozu e kam lene me 2-3 tituj (ne nje kohe qe duhet te ish nga me te kollajtet per t’u pare, qofte edhe per preferencat e mia, ndonese Ozu eshte universal).
Terheq vemendjen rreshtimi i gjate i emrave te kinemase bashkekohore me Mizoguchin, thuajse gjithe masa e pare e kinemase se mire.

Nuk jane aq te lehte sa duken, as Mizoguchi, as Ozu. Edhe kronologjikisht keshtu ka ndodhur: i pari, u desh viti 1953 dhe perfaqesimi i tij ne festivalin e filmit ne Venecia me “Ugetsu Monogatari” qe europianet te zbulonin (dhe te mbesnin gojehapur - literalisht g o j e h a p u r !!) me Mizoguchin. André Bazin (babai), pat thene asokohe qe, “Eisenstein admironte teatrin kabuki sepse adhuronte kohezionin e sensacioneve vizuale, auditive, hapsinore, qe arrijne te stimulojne trurin njerezor ne menyren më te harmonishme dhe komplete te mundshme. “Ugetsu Monogatari” eshte ilustrimi sublim i asaj qe adhuronte Eisensteini”.

Filmat e Ozu-se pastaj, vetem pasi ai vdiq erdhen ne Europe dhe USA. Nuk gjenin distributor (konsideroheshin shume japonizues, pra nuk do i kuptonte njeri)
eh…

tokyo-story.20190201000000.jpg900×647 79 KB

Më hollywoodiani pastaj (Kurosawa, 30 filma ne total), dhe pa dyshim më ‘accessible’ se dy te tjeret, ka qene shume e shume here më i shperndare (distribution) ne Europe dhe USA se dy të tjeret (dhe i konsideruar gjeresisht si nje nga 3 me te medhejt japoneze)

image.jpeg1333×1000 55 KB

Edhe dicka te fundit: ajo qe thoja me lart se nje film i djathte eshte nje film manikeist (moralist: e mira/e keqja) ndersa nje film i majte eshte nje film qe nuk moralizon konfirmon edhe nje here qe, kinematografia sovjetike (meqe me e madhja ne vendet socialiste) ne fakt, ishte në me te shumten e rasteve kinematografi manikeiste e per rrjedhoje, e djathte, dmth burokratike (ne kontekstin e Bashkimit Sovjetik). Nese te kujtohet, kemi folur per filmat e Boris Barnet te cilet, jo rastesisht, udheheqesit sovjetike të kohes nuk i kishin per zemer. Rastesi ? Aspak ! Duke mos qene manikeistë, ata nuk ishin burokratë, e per rrjedhoje, konsideroheshin si minorë. Nderkohe qe ata ishin realisht te majte. Domethene te lirë. Realisht te lire ! (njesoj si filmat e Mizoguchit, qe ne fakt, ishin 100 here me te majte, më marksistë, se 90% e kinematografise sovjetike te kohes).

vleresim pa mbarim per percaktimin e melartem

mir, mir, lutuni me adhurim boles se majte, por mos harroni se Nena Natyre nuk eshte budallaqe qe ka krijuar njeriun me dy bole dhe dy fele. Edhe Mizogush mavrija me dy bole eshte krijuar:

I film più marxisti che esistono per me sono quelli di Mizoguchi, e nei suoi film non ci sono temi - Jean-Marie Straub, Cahiers du Cinéma

Mu beka si rralle here qejfi qe mendokam identikisht si Straub, ketu e 60 vite me pare.
Faleminderit per prurjen

po qe per informacion, duhet te falenderoj une 100 here per informacionin stermadh qe ti sjell ne Peshk per sinemane. Per informacion te jam borxhli, problemi eshte se nuk mjafton vetem informacioni.

Informacioni nuk mjafton fare biles. Filmat se pari duhen parë (sic duhen lexuar librat, degjuar muzika, … etj)

te falenderoj sepse ti je bere shkak te shof filma qe ndryshe zor se do t’i kisha pare.

vazhdojme me qokat per dokumentarët artistikë:

top5 dokuentare mbi luften dhe krimet ndaj njerezimit:

1. "Shoah" - Claude Lanzmann, 1985 - nje nga 10 filmat më esencialë te gjithe historise se kinemase. Pike.
   

2. The sorrow and the pity (Le chagrin et la pitié) - Marcel Ophuls, France 1969
   

3. Night & fog (Nuit et bruillard) - Alain Resnais, France 1955
   

4. Milestones - Robert Cramer, USA 1975
   

5. Calle Santa Fé - Carmen Castillo, Kili 2007
   

o komunist, po filmat me krimet e komunizmit ku i ke?

me stalker s’ke c’thua tjeter, te ngelet goja duke falenderuar

kishe folur dikur per Shoah dhe filmin me teme krimin kunder njerezimit ketu. M’u kujtua…

https://kinoditar.wordpress.com/2013/10/17/kur-kriminelet-argetojne-spektatorin-ose-hannah-arendt-e-keqkuptuar/

me kujtohet! kam bere nje debat te stergjate me Lulian kodren tek peshku vjeter ! me kujtohet

ne ate debat te gjate i referoheshe edhe dokumentareve te tjere me teme krimin kunder njerezimit, ne vendet e azise. Nuk i kam parasysh cili ishte ai titull

Kam pas renditur “S21” (krimet e Kmereve te kuq ne Kamboxhia) tek 10-shja ime e preferuar e dokumentareve qe pata bere ne 2009 per te gjithe llojet e dokumentareve pa dallim tematike, por duke qene se e kam ne dvd ate film, e kam ripare para pak kohesh. Me ka pelqyer me pak. Ne fakt, ka diçka te paragjykuar ne ate dokumentar: duke qene realizuar nen frymezimin e “Shoah” te Lanzmann, sigurisht qe i merr huà menyren e realizimit (intervista te gjata, gjate te cilave i lihet per nje kohe te gjate folesit te shprehet). Por tek “S21”, kur e kam ripare,ndryshe nga “Shoah”, me ka rene ne sy nje far’ ‘ngutjeje’ e regjizorit per te konfirmuar ate qe don te thote.
Duhet pare filmi per te folur konkretisht. Megjithate mbetet pune per tu levduar

sa here lexuar ajo renditje dhe duket se e lexova per here te 1re… (per t’u habitur)
dhe nuk eshte se jane pare shume nga ajo liste e megjithate beri pershtypje lista dhe qofte dhe ato pak tituj.
Duket se zgjerimi mbi dokumentaret qe shkrove se fundmi e vendos ate me mire ne kontekst. Ke shkruar ne menyre qe jo vetem i qendron kohes por akoma me shume, njeriu (e habitshme) vazhdon meson tek te lexon edhe pasi kthehet per se dyti a kushedi e sata here. lexime qe lene gojehapur…

Edhe une do doja ta rishihja Shoah. Me behet qejfi qe te ndoqa me Nanook of the north, dhe Comozi d’amore. Artavazad Pelechian jo vetem nga emrat e pare qe kam takuar ne kinema por dhe nga me te miret, mbresa te shkelqyera nga dokumentaret e tij, thuajse te gjithe. Njeri sidomos,mos gaboj 4 stinet.

Tashti kjo teme e gjere ku ti ndalove keto kohe ka aq shume per te thene saqe te iken truri andaj ne keto raste e mbyllim gojen fare - Me vjen rende te them por nuk kam pas kohe as per te shkruar mendimin tim ketu, madje as te lejoj mendjen te merret me permbajtjen qe na sjell, te cilen s’ke ku e gjen tjeter.
Secili ben sa lejojne mundesite, e momenti por eshte edhe tjetra, gjerat e bukura te rrembejne vete dhe s’pyesin per plane, kohe apo realitetin.

Do i shoh serish dokumentaret e Artavazad Pelechian, jane clodhje. Po keshtu do ta rishihja Comizi d’amore ne cdo kohe…
Ndersa Shoah po te mos ia paramendosh kohezgjatjen (nje vecori qe vepron si frenues) nuk ia ndjen fare kohen qe kalon…

Eshte tregues qe ke dhene vetem nje shembull dokumentari me gulag, kurse te tjeret i ke me hebrejte. Eshte tregues jo vetem per ty, dmth ti je i kushtezuar ne zgjedhje sepse kultura oksidentale eshte ajo qe eshte. Gjithsekush hallin e vet, dmth ben dokumentar per hallin e vet.

Shof qe ke modernizu menyren e shkrimit ne blog, shkruan ne menyre dokumentare duke hedh pike per pike muhabetet qe ben me Korriksen. Kuptohet qe per fashistet vepron çensura

Kinse nuk e kam vendosur Pelechian. Filmat e tij jane eksperimentale, siç eshte Man with a movie camera e Dziga Vertov. Nuk i kam harruar (as qe mund te behet fjale !!) por jane filma qe kane shume pak nga dokumentari, dhe anojne me se shumti nga poema lirike kinematografike e per rrjedhoje, nga filmi ekseprimental.

Duhet bere një liste me to, jane tjeter zhaner nga dokumentari (edhe pse fqinj!), por nuk kam parë shume nga to në fakt… . Per shembull, kam parë vetem disa nga Jonas Mekas (USA), gjeniu absolut i kinemase eksperimentale (vdiq kete vit, ne moshen 97 vjecare!), sic kam parë disa edhe nga Andy Warhol ose Guy Debord. Biles njerit, te James Benning,i kam bere një revew në kinoditar.

Filmat eksperimentale jane te afert me instalacionet art-vidéo te muzeve te artit kontemporan, por gjithsesi jane tjeter gje nga art-video (edhe pse ndodh qe dhe ata te shfaqen ne nje muzé në formen e nje instalacioni). Pra aferia e tyre eshte pak a shume si puna e “Calle Santa Fé” (Rruga Santa Fé) qe figuron edhe ne listen time te filmave autobiografike, por edhe ne ate te dokumentareve (lista e melartme).

sa me shume fjalosesh me stalker aq me shume njohuri vjel: interesant zhanri i papritur i filmit eksperimental
Nga sa permende them se eshte pare mjaftueshem pavaresisht se nuk je dakord.
Sa shume ke pare, ne pergjithesi… e paimagjinueshme!

kte, a e ke pare?

dmth, a e ke pare kete dokumentar 1 oresh qe eshte si shpirt?:

jo jo, nuk kam parë shume. Marrin kohe filmat eksperimentale, shpesh zgjasin mesatarisht mbi 3 ore.

Ose dy qe po me vijne ne mendje (nga pionieret e filmit eksperimental) : “Un chien andalou” dhe “L’age D’or” i Bunuel-it !!! (1930). Dhe qe sigurisht qe nuk mund ti quash dokumentarë!

dhe

he mer Stalker, thuj ndonje gjo si pergjigje, qe te them edhe une diçka t’modhe per numrin 666 qe ta vesh ne blogun tat ne stil dokumentari bashke me Korriksen.

Dalì ishte fashist, u lidh me fashistin tjeter Disney dhe rezultati ishte nje film i animuar i modh 6 minuta, lene pambaruar:

(Stalker, e di qe nuk te pelqejne filmat e animuar, po ja qe na pelqejne neve fashisteve maloke)

mund ta kishin bere kineastet tane, puro frymezim artistik e socialist, my fav.

Korrikse, je duke fol mbas pilafi. Edhe sikur te ishte nje film per guroren e Dajtit, ve bast qe as kishe per ta vene re, sepse si ti ashtu dhe disidentet e mdhej e kishit menjen me pa i çike Carosello te RAI-it me miza, duke ferku me varak kabllin e televizorit.

Stalker, meqe fjala sjell fjalen (Carosellua), po si nuk na ke fol fare per filmin e reklames?
Reklama, publicità e karosellos, eshte fjala e fundit e vizionit (ose e parafundit, se e fundit eshte nje tjeter). Apo ke qendrim ideologjik, meqe je komunist dhe Godardi ka thon qi …, etj etj?

nuk shihja Rai dhe s’kishim antene kanace por nje shoqja e klases i dinte permendesh monologjet e velinave te programeve genjeshtare artistike te Rai uno duo tre, ndersa nxenesit rebele dhe katranjose te klases qe uleshin ne bange te fundit te vetmen fletore qe mbanin me vete ishte fjalor i improvizuar italisht shqip (ose anasjelltas).
Emigrantet e anijeve te durresit a vlores nuk u priten nga bota e spektakleve te Rai-t kur zbriten ne brigjet italiane dhe pesuan zhgenjim jo te vogel tek preken realitet tjeter nga ai televiziv me ngjyra te lumtura.

top5 dokumentarë socialë:

1. dokumentarët me “in”, “at” apo “the” të amerikanit Frederick Wiseman: “Welfare” (1975), “At Berkeley” (2013), “In Jackson Heights” (2015), “The New York Public Library” (2017)
   

2. “Til madness do us part” me regjit e Wang Bing (Kinë, 2013)
   

3. “Into the abyss” - me regji te Warner Herzog (2011)
   

4. “Walter, kthim ne rezistencë” - me regji te Gilles Perret (France, 2010)
   

5. Toka e heshtjes dhe erresires (Land Des Schweigens Und Der Dunkelheit) - me regji te W. Herzog (1971)
   

Jeta eshte nje enderr syhapur, prandaj bejeni akoma me teper enderr nepermjet ekranit rrezatues te sinemase, ulur ne karrike duke gelltitur me sy te zgurdulluar Vizione te Paqarta dhe duke bluar kokoshka me noflla si kafshe ripertypese - i Modhi