Revolucioni Francez nuk e paska pas të drejtë (Pjesë e parë)

Një sallë e Sorbonës, në Paris. Jasht një janar i ngrohtë. Brenda fillon dita e parë e mësimit për vitin 1989. Në katedër është profesor Pierre Chaunu, një autoritet në historinë moderne, anëtar i Institut de France, me rreth gjashtëdhjetë tituj shkencorë në veprimtari.
Ja nisi me sarkazëm: "Pra, kjo është dita e parë e mësimi për vitin: ju e dini besoj që në vitin 89 rastis një numër i madh jubilesh të rëndësishëm. Dhe shtjellon një varg ngjarjesh historike, shkencore, ekonomike, por asnjë fjalë në lidhje me Memorialin e Madh që ndez Francën për tetë vjet rresht: “Mos kam harruar ndonjë gjë?” - pyet me tallje profesor Chaunu - “Jo, nuk besoj se ka ndonjë gjë tjetër të rëndësishme për të kujtuar”. Profesori ka qenë Festëprishësi i Madh i dyqindvjetorit të Revolucionit. Brilliant, therës, i mirëpërgatitur, sapo ka botuar një libër flakvënës, La Revolution declassée, ku bën përshesh mitin e Revolucionit të vitit 1789 dhe sidomos konformizmin e intelektualëve oborrtarë dhe retorikën e regjimit të këtij dyqind vjetori. Vetë kundërshtarët e tij nuk guxojnë ta sfidojnë, madje edhe Max Gallo, kundër dëshirës së tij, e quajti “një historian i shkëlqyer”. Dhe është praktikisht i paprekshëm, duke mos qenë as katolik, as reaksionar (në të vërtetë është protestant dhe liberal). Ekziston një traditë e gjatë liberale e kritikës të ashpër të Revolucionit, e cila në fakt fillon në fund të shekullit të tetëmbëdhjetë me anglezin Edmund Burke. Por Chaunu ka shkuar më tej. Ka udhëhequr hulumtimin e disa historianëve të rinj dhe të shkëlqyer francezë midis dokumentesh dhe dosjesh të mbuluara nga historia zyrtare, dhe në këtë mënyrë kanë dalë në mejdan libra eksplozivë, tronditës, të ngjashëm si me librin e Reynald Secher për genocidin në Vandea.
Takojmë Chaunun në shtëpinë e tij në Caen.

Profesor, libri yt doli në Francë në muajin mars, e për disa vite rresht jeni rebeluar kundër korit të intelektualëve dhe urdhrave të pushtetit politik, duke vënë në pikëpyetje legjitimitetin e këtyre festimeve. Përse?

- Kjo është një maskaradë e pahijshme, një operacion politik që shfrytzon budallallëqet që shkollat publike mësojnë për Revolucionin. Mendo trapllëkun e Ministrit të Kulturës Lang: “1789 shënon kalimin nga errësira në dritë”. Por çfarë drite? Ne po përkujtojmë revolucionin e mashtrimeve, vjedhjes dhe krimit. Por e shoh veçanërisht tronditëse që në prag të vitit 1992, edhe pjesa tjetër e Evropës feston një periudhë ku ne jemi sjellë si agresorë ndaj të gjithë fqinjëve tanë, duke plaçkitur gjysmën e Evropës dhe duke shkaktuar miliona të vdekuar. Çfarë ka për të festuar këtu? Megjithatë në Francë kemi çdo ditë nga një festë: 3 prill, 5-së, 10-të. Është groteske.

Por gjithsesi ishte një ngjarje që ndryshoi historinë.

- Natyrisht, si murtaja e zezë e vitit 1348, por askush nuk e feston. Pyeta një gazetar gjerman: përse nuk e keni festuar ju gjermanët lindjen e Hitlerit? Hovi prej karrige. Por a nuk është e njëjta gjë?

Thoni të vërtetën, jeni reaksionar. A jeni kundër modernizmit?

- Unë jam liberal, me një simpati të caktuar për iluminimin gjerman dhe anglez. Por kjo është gënjeshtra madhore që duket e pamundur për tu çrrënjosur: ju jeni kundër Revolucionit, atëherë ju jeni kundër modernitetit, je për fenerin me vajguri dhe karrocën me kuaj. Përkundrazi. Unë jam kundër Revolucionit Francez pikërisht për shkak se jam për modernizmin, për penicilinën, për vaksinën e lisë. Pse nuk e festojmë Jenner, i cili, nga 1700 deri sot, ka shpëtuar më shumë se një miliardë jetë me zbulimin e tij? Ky është përparim. Eshtë Revolucioni që ka bllokuar rrugën e modernitetit; në pak vite shkatërroi një pjesë të madhe të asaj që ishte realizuar për një mijë vjet. Dhe Franca, e cila deri në vitin 1788 ishte në vendin e parë në Evropë, që prej kohës së Revolucioni nuk është ngritur kurrë më.

Por a mund ta provoni?

- Shiko, rreth tridhjetë vjet më parë kam dhënë kontributin tim për të themeluar historinë sasiore ekonomike, dhe sot, me modele ekonometrike, çdokush mund të arrijnë në këto përfundime. Janë fakte dhe shifra. Të gjitha kurbat e rritjes së vendit tim ndalen në kohë të Revolucionit. Franca ishte një vend me 28 milionë banorë, më i zhvilluari, krijues, me nivel të lartë, me një trend prej rekordmeni: Revolucioni, së bashku me shkatërrimin e aparatit prodhues, ka shkatuar një humnerë me dy milionë të vdekur, një kolaps brezash që ka shoqëruar kolapsin ekonomik. Prodhimi mesatar për frymë: Franca dhe Anglia, dy vendet më të zhvilluara të botës, kishin respektivisht, në vitin 1780, një indeks 110 dhe 100. E pra në vitin 1815 Franca kishte rënë në 60, nga 100 e Anglisë, e cila që nga ky vit nuk ka patur më konkurrentë. Ky ka qenë çmimi i Revolucionit.

Jepni të paktën një arsye.

- Përreth vitit 1793 - dhe për një dekadë - Franca ka filluar të jetojë me 78% të taksimit mbi kapitalin dhe 22% mbi taksat dhe të ardhurat, të cilat nuk riinvestoheshin, por konsumoheshin, digjeshin dhe vidheshin për të pasuruar Nomenklaturën. Kjo ishte një vjedhje e llahtarshme, një varfërim historik. Kur Chateaubriand u kthye në Francë, në vitin 1800, pati një intuitë iluminuese: “Është e çuditshme, që nga koha kur kam lënë vëndin, nuk janë lyer kanatet dhe dyert.” Kur dritaret janë të palyera dhe WC nuk funksionojnë më, mund të jeni i sigurt se ka pasur një revolucion.

Por sidoqoftë Revolucioni ka shpalosur mendimin njerëzor.

- O zot i madh! Por ishte një shkatërrim kolosal i inteligjencës dhe pasurisë. Nëse i pret kokën Lavoisier - themeluesit të kimisë moderne - në moshën 37 vjeç, kostoja për njerëzimin është e madhe. Shumëzo këtë rast për njëqind. Si përfundoi e gjithë elita shkencore dhe intelektuale? Ata që nuk emigruan, u masakruan. Një humbje e stërmadhe. Kjo quhet fitore e qytetërimit? 43% e francezëve, në vitin 1788, dinin të nënshkruanin, dinin të shkruanin. Pas Revolucionit përqindja bie në 39%, për shkak se i’u morrën pronat Kishës (e cila për shekuj kishte mësuar njerëzit), të cilat i’u shpërndarë Nomenklaturës.

Dhe kishat u shndërruan në stalla derrash dhe thesaret e artit u shkatërruan.

- E vërtetë: bënë copë-copë statujat e Notre Dame, shkatërruan Cluny, dhe shumicën e kishave romane dhe gotike … Përsëris: vjedhja, mashtrimi dhe krimi, kjo është trilogjia e vërtetë e Revolucionit, i cili i vuri zjarrin Evropës. Francezët janë të bindur se demokracia ka lindur në vitin 1789, dhe se njerëzimi ka imituar ata. Kjo është çmenduri! Në fakt, i vetmi revolucion për tu festuar do të ishte ai anglez i vitit 1668: nga doli edhe sistemi përfaqësues dhe qeveria parlamentare, shteti liberal që imiton gjithë Evropa.

vijon

Nuk e di a i ka shku ne mend njeriu se ekziston nje revolucion analog me Revolucionin Francez ku njesoj jane grabitur prona ne menyre masive?

Nuk e di çer t’ka gjet or Inkuiz por, me u marr ksisoji me Revolucionin francez, nji gjo ka bo vak se sbo!

Ene pa prit pjesen e dyt (qi e shoh pri s’largu si zi e mo zi…) dhe duke dit qysh m’fillim çeret opinoni kom un për zanatin e historianit,
po mundohem të sqaroj disi profilin e ktij mazllumit Pierre, mbajtës i 60 titujve në kurrikul:

• së pari, në se e quan Pjerre Chaunu që na ka lënë shëndenë në vitin 2009, specialist i historisë moderne duhet të shtosh me njëherë prapa modernes “të hershme” - paçka se si historian, i duhet njohur epiteti “i shquar”.
  Në fakt, spektri kohor i studimeve të tij shkon nga shek. XVI deri në XVIII - pse jo deri në prag të shek XIX, ndërkohë që objekti i tyre përmblidhet nga shprehja - historia sasijore. Me fajlë të tjera, ai është marrë me shkëmbimet ekonomike mes shteteve evropiane të asaj epoke - me një vështrim të veçantë mbi Spanjën dhe vendet e Amerikës Latine në fillim të shek. XVII. Lidhur me Evropën, ai është interesuar mbi historinë sociale dhe fetare - me një vështrim të veçantë mbi temën e demografisë historike sikundër dhe mbi temën tjetër të shkëmbimeve kulturore seriale. Lidhur me Francën, ai ishte specializuar në Ancien Régime (Rregjimin e Vjetër) - me një fjalë mbi vargun e Luigjëve, gogla e fundit e të cilëve përfundoi në gijotinë.

• së dyti, paçka se ç’thotë vetë, Chaunu është një historian konservator i krishterë, ndryshe predikues protestan integrist, i afërt i Kishës së Reformuar franceze- tradicionaliste, e peshkopit Lefebvre, e njohur për tezat e saj revizioniste (të historisë dhe të vetë dogmës katolike). Për më tepër, shkrimet e të cilit shfaqeshin rregullisht në revistat e kategorizuara “afër Frontit Nacional”.

• së treti, në kryqëzim të 1 dhe 2, nuk është aspak çudi që atë ketë bërë pjesë në ekipin që shkroi “Le livre noir de la Révolution Française” (Libri i Zi i Revolucionit francez), Edition du Cerf, Paris 2008.
  -së fundi, po të citoj një nga shprehjet e preferuara të Chaunu-së:

« Revolucioni francez ka prodhuar më shumë të vdekur në një muaj në emër të ateizmit se sa Inkuizicioni në emër të Zotit përgjatë gjithë Mesjetës, në Evropën mbarë »

dhe në përzgjatim të logjikës së historianit, kolegët e tij e tij na shpjegojnë se:

Inkuizicionet (1231-1834), dhe në mënyrë të veçantë Inkuizicioni mesjetar, duhen vënë në një kontekst historik preciz, ku besimi i krishterë është një realitet kaq i rëndësishëm dhe jetësor sa që ai meritonte të mbrohej në atë mënyrë kundër herezive.

Krijimi i Inkuizicionit në shek. XIII shënon një progres real në lëminë e drejtësisë. Fillimisht, duke i vënë në dispozicion të një Gjyqi - pra të një institucioni juridik, heretikët mungesa e popullaritetit të tË cilëve ishte e tillë sa që përfundonin objekt i dhunës së verbër të turmës apo të autoriteteve politike, i shpëtonin konkretisht një linçimi…"

Nën dritën e këtyre dy citateve të fundit - gjithmonë lidhur me këtë Revolucion francez, nuk di se ku të të shtie - ti që e ke filluar “karrierrën” PPU si heretik, për ta përfunduar si Inkuizitor - në bankën e gjyqtarëve apo të viktimave !

P.S: traktorist vërtet, por shejtan-traktorist.

Dhuna .marksi e quante mami te historise , bibla si dhimbjet e lindjes…

…apo nje vend tjater ku te jene shkaterruar kishat e te jete masakruar e gjithe elita e frimezuesi i gjithe ketyre krimeve te nderohet ende nga gjysma e vendit si udheheqes i madh ?

Meqenese ekzistojne dy bole ne bote, te pakten duhet t’i ndegjojme te dy zhurmat e perplasjeve ose te dyja kenget. Une vetem kam perkthyer, pra trasmetoj kengen ne programin kerkesa per degjuesit, akoma nuk jam shprehur per Revolucionin ne pergjithsi. Kurse ne veçanti, nuk mund te them se i ka genjeshtra çfar thote. Ve re se edhe ti nuk je shprehur shume per çfar thote presori, por per çfar ai eshte.

Shume mire qe eshte besimtar i krishtere! Ka ndonje te keqe? Neqoftese ka ndonje te keqe, atehere e keqe eshte edhe te jesh besimtar laik. Besimtar i krishtere eshte edhe Girard, por nuk je ankuar per te. Edhe Rougemount eshte i krishtere i llojit personal, por ti nuk je ndjere kur kam shkruar gjate per te dy ne temen Dashuri e Dashurise. (Te kujtoj se Rougjemount beson ne Bibel dhe ne nje Jezu personal, dhe se eshte per opsionin e lidhjes bashkeshortore, qe eshte tipar tipik dogmatik i krishtere)

Theksoj se Chaunu dhe Ruogemount jane protestante dhe kjo eshte shume tregues ne kulturen franceze. Egersia kriminale e Revolucionit Francez fillon ne persekutimin ne mase, vrasjen masive dhe pothuaj zhdukjen masive te protestanteve nga katoliket para Revolucionit. Franca dhe katolicizmi francez e ka paguar shtrenjte, dhe vazhdon ta paguaje, asgjesimin e komponentit protestant nga kultura dhe jeta franceze. Shkelqejne disa kokrra te mbetura, e eshte normale qe keto kokrra te mbetura gjejne nje vend per tu strukur e per te botuar, qofte edhe “afer Frontit Nacional”. Çfar te beje nje besimtar, te rrije “afer Frontit De Sade” ku bejne pjese shumica e intelektualeve te shquar franceze?

Nuk futem dot kaq thelle se çfar eshte ky si historian dhe titujt qe ka, per mu mjafton qe i ka kartat formale ne rregull si presor per t’i botu nje interviste.

Edhe per çeshtjen e revizionimit te historise te De Sade per Inquizicionin do shkruaj ne te ardhmen, kesmet. Ne paranteze them se eshte nje idiotsi te lidhesh automatikisht, si rendom behet, Mesjeten me Inquizicionin, nderkohe qe edhe librat e shkolles publike rrefejne se Inkuzicioni ze fill ne fundin e Mesjetes dhe fillimin e Rilindjes. Pastaj lihet ne heshtje me qellim fakti qe paralel me Inquizicionin ka pas edhe Gjykata Civile qe kane vrare e kane prere heretike.

Inquizicion dhe Heretik jane dy bole njesoj si Besimtar dhe Laik, si dhe Intelektual dhe Traktorist, perkatesisht Fashist dhe Komunist. Do t’i veme ne unison bolet apo jo? Apo do t’i leme te ndeshen me trokellima perjetsisht me njera tjetren? Apo kujton se mund te vazhdoje pafund trokellima?

Edhe historia eshte me dy bole ose dy fele: Rrefim dhe Vertetsi.

Per te eliminuar çdo keqkuptim si te Albas, nuku e keshna llafne per rev. komunist te 45, por per rev. demokratiko-borgjez te 1989 qe, duke perlare pronat e vatikanit se KQ me papen Enver ne krye, e ka shumefishuar ne infinit krimin e vjedhjes.

Pikerisht ketu qendron forca e Rusise se Putin dhe Kina “ashtu nonen” ndaj Perendimit. Nuk ka Trump e kau-bojs ose gangster tjeter amerikan qe i ben dot balle potencialit agresiv te kesaj hordhie te çliruar nga zinxhiri obskurantist mesjetar me metoda revolucionare iluministe franceze, mbasi ka jetuar me standard iluminist francez.

Nashi thone qe edhe revolucioni perketej atlantikut u frimezua nga revolucioni francez.kauret e bardhe e festojne si komb I ndertuar mbi liri edrejtesi per Te gjithe .indianet e varfer qe pothuaj u shfarosen nga Te bardhet apo zezaket qe edhe pas 200 vjetesh shihen hala shtrember mejtojne ndryshe .ka gjithmone dy ane Te nje historie .

Eshte ndikuar, jo eshte frymzuar, ka ndryshim te madh midis ndikimit dhe frymzmit. Rev. Francez ka frymzua rev. Rus te Tetorit. Ndersa kane ekzistuar ndikimet e ndersjellta midis revolucioneve, jane te paevitueshme.

Eshte Anglia si ishull mbi elementin uje, element i papercaktuar, i levizeshem, demokratik, feminil (kurva plake e nacionalisteve delta pa dhome ) qe ndikon kontinentin, Francen dhe Gjermanine, dmth elemenin toke qe eshte element i fiksuar, i palevizshe, tiranik, mashkullor. Gjithnje ne histori ky ka qene ndikimi i Anglise, edhe sot, megjithse ka kohe qe edhe Anglia eshte pjerdhur.

Dallimin midis rev. francez dhe rev amerikan e ka bere historiani francez F. Furet (qe me siguri i ka kartat ne rregull sipas xixes):

Revolucioni amerikan themeloi institucione te garantuara nga Zoti, ndèrsa revolucioni francez vendosi institucione qè nuk kishin tjetèr themel pèrveç vetes. Qèllimi i revolucionit francez ishte tè krijonte njè njeri tè ri dhe njè shoqèri tè re pa ju referuar aspak trashendencès, duke e zèvèndèsuar ne fakt çdo lloj trashendence.

Thenia qe rev. francez ka frymzuar rev. amerikan eshte tregues per tezen qe historia eshte rrefim, dmth futja pordhes çdo gje pranohet, m’ka lan baba mue “amanet Hajdegèrin”.

Psh mund t’ja futesh pordhes edhe qe Rev. Tetorit ka frymezuar Ameriken. Pranohet pordha, ka te drejte edhe suma qe tregon me fakte qenien e trockizmit ne sindikalizmin amerikan, komisionin kunder komunizmit McCarthy etj.

Sipas Xixes, François Furet osht edhe ma zi se Pierre Chaunu, pasi e filloi karrierën si historian komunist dhe e përfundoi si varrmhës i Revolucionit francez. Osht ky Furet qi i hapi derën dykanatshe revizionizmit historik francez.
Dihet ajo pune, nuk ka më t’zellshëm xhelat se sa rrenegati për t’var m’litar shokt e vet dikurshëm.

Masanejna, Xixa i drejtohet Heretikut për t’i thon se deri m’tash kina ndigju vetëm trongllimen e nji loqeje - të djatht, stili Chaunu. Po presim zhangllimën e loqes dyt - t’majt, me plotsu muzikën.

Pyetje: ky eshte artikull origjinal i te Mothit apo perkthim i nje artikulli te shkruar nga dikush tjeter? Dhe nese e ka shkruar i mothi, eshte interviste e vertete apo e trilluar? Besoj se detaje te tilla duhet te qartesohen per lexuesit perpara se te fillojne leximin.

Revolucionet kanë kostot e tyre, ashtu siç kanë përfitimet e tyre. Revolucioni Francez I dha fund një sistemi, një epoke…
Chanau i ngjan atij lloj pushuesi që kur shkon për pushime e ka mendjen më shumë se sa harxhoi, jo çfarë shijoi.

Nga fotografit dhe video me duket se Revolucioni denmkratiko-borgjez i 89-tes te ka gjet ne moshe rreth 40 vjeç, pra nje 30 vjet ke ndigju loqen e majte ne rang zyrtar, nese nuk ke qene vete loqe i majte si gjithe te tjeret. Kisha pershtypjen se je ngop me loqe te majte.

Prej meje nuk ke per te ndigju kurre muzike te plotesuar loqe sa majtas-djathtas, ambicja ime, siç e kam thene vazhdimisht, eshte muzika mbibolore. Nuk e di sa i zoti do jem ta kendoj ne Peshk kete muzike. Ka disa pengesa, te miat se ashtu osht i pune, te juajat se sa keni vesh per ate muzike.
Edhe per Furet akoma nuk na the ndonje gje per idene e tij te cituar, ke fol per numrin e komes se tij dhe per hunen e shtremet qe ka.
Thuj ndonje gje, jane shpifje apo te verteta çfar ke lexuar deri tash?

Me kujtove nje shoqe te vjeter revolucionare qe e takova disa vite mbas revolucionit te 89-tes. Llafe muhabet, doli se kjo shoqja ishte e deziluzionuar nga revolucioni ( nuk kam takuar akoma asnje revolucionar te padeziluzionuar, njesoj si Fureti i xixes), demostratat, brohoritjet ne stadium per pardesyte e bardha etj. Nuk i thashe asgje, por si duket e kisha ne turi bezdine nga deziluzioni i revolucionarit - qe i ngjan shume diziluzionit te vashezave te njoma qe dashurohen, bejne ashtu me alabakun, dmth bejne qef sa zhdepen, pastaj mbeten te deziluzionuara mbasi mbeten me barre - e prandaj tha ne fund te muhabetit:

-Megjithate qef qe kam bere per nje muaj te tere nga mitingu ne miting, nuk do ta harroj kurre!

gjembi, nuk e gelltit dot librin e historise te shkolles 8-vjeçare Revolucioni i Korrikut (korrikses) te Fierit?

http://www.madamedepompadour.com/_luigiXVI/luigi_fra/argomenti/rivoluzione/int_pchaunu.htm

Nuk gelltas dot frengjisht, e kane shume te larte per mua kuzhinen. Nuk e pashe te permendej gjekundi. Nese qenka perkthim atehere perkthyesi duhet ta sqaroje qysh ne fillim qe eshte perkthim i x artikulli nga y autor.

o gjemb, duket qe eshte intervju origjinal, dhe jo e sajuar. Korriksja e ka kuptu menjehere si majte tamom qe eshte, ti qe je e djathte revolucionare franceze, nuk te shkon per hosh, e pranej dyshon se eshte e sajuar.

Sa u deluzionova dhe unë tani, as nga revolucioni, as nga Chanau, por nga Amerika.
Nëjse, iku dhe për këtë vit.
T’i kthehem muhabetit nji më. Këto revolucionaret e 89-90, u zhgënjyhen se menduan se demokracia ishte thjesht çështje portash lol, e mëqenëse nuk hapën dot portat e Evropës, hapën të tyret.
Unë nuk di gjë, ti e the

Bravo korrikses!

E thashe dy here por ti po e menjanon se s’te vjen mire si “midis te majtes dhe te djathtes” qe je: perkthyesi duhet ta sqaroje qysh ne fillim qe eshte perkthim i x artikulli nga y autor.

Nejse, me mire te mbetesh i deziluzionuar nga Amerika, se te mbetesh me barre gjate Revolucionit.

e kom bo kastile kushdi me shprese se mos e ha ndonjoni qe eshte shkrim origjinal.

… dhe me at’ rast shkove e botove tek sajti: http://www.culturacristiana.it/ e cila njohet botërisht si vendi ku luhet

muzika mbibolore

Sa për atë se çfarë tingulli del nga këmbana ime, kjo s’ka të bëjë aspak me atë se sa vjeç isha në vitin 89’, apo çfarë lloj kashte kam përtypur gjithë atë kohë !

Kam bindjen se lexuesi i PPU meriton të ketë para tij një tekst që përmban opinione të barazlarguara dhe mbi këtë bazë, të bëjë zgjedhjen vetë - jo të ndikohet nga opinionet e mia apo të tuat.

Lidhur me pyetjen e fundit:

po të jap një përgjigje të shpejtë aty për aty :
Chaunu është një historian - i nderuar apo i shumëpërmendur sipas rastit, por sidoqoftë mbetet thjesht historian. Nuk egziston historiani depozitues i të vërtetave absolute - por egziston historiani që rrëfen variantin e vet lidhur me një çështje, një temë , një figurë apo një epokë…
Për të krijuar një bindje më racionale lidhur me çështjen, temën, figurën apo epokën në fjalë, të paktën duhen lexuar/përmendur dy-tre përqasje që vijnë nga krahë të ndryshëm, nga shkolla mendimi të ndryshme. I takon vetë lexuesit të vlerësojë përqasjet dhe të bëjë përzgjedhjen !

Një përgjigje më e thelluar - gjithmonë lidhur me Revolucionin francez, do të vijë më vonë, në formën e një shkrimi (jo i imi por një përkthim i imi i një debati publik mes Pierre Chaunu dhe Daniel Bensaïd, me titull: "La révolution : bêtise humaine ou logique sociale? (Revolucioni : kafshëri njerëzore apo logjikë shoqërore ?), i pari historian liberal dhe i dyti filozof trockist.

P.S: me qëllim, fjalën e mësipërme “bêtise” e kam përkthyer kafshëri dhe jo budallallëk, sikundër mund ta kish pëkrthyer ndonjë tjetër.

Si nje figure e shqyer qe kemi ne mes tene qe kur shkon me pushime ne Shqiperi i ben te gjitha llogarite me eurocent.

Idirekt kjo do te thote qe nuk ekziston e vertete absolute, dhe per me teper nuk ekziston Absoluti.

Ekziston vetem Relativiteti Absolut Demokratik, dmth qe nje bande kusaresh dhe kriminelesh, mund te rrefehet nga ndonje historian ne variantin e vet si nje grup shenjtoresh qe i solli drite njerzimit. Kjo po ndodh dite e nate sot me diskutimet demokratike me variacione per piano dhe orkester se çfar ishte shok Enver me 200 petrita. Per te mos fol per diskutimet e fresketa me variante te ndryshme demokratike per drogen qe po ndriçon memedhen.

Ketu e paske pas hallin ti, te shpetosh diskutimin demokratik ne variante te ndryshme qe nuk trasmetojne asnje opinion? Ke frike te thuash opinionin tend dhe te ndikosh me opinionion tend? Une po te mos isha i sigurte qe ekziston e Verteta Absolute, as qe kishe per te me pa ketu e me me njoft, as qyrret nuk kisha per te hudh ne tastjere. Do shishfa vetem punen time. Ose do shkruaja dhe komentoja me pagese, nese kjo do te ishte e mundur. Pse koqe jam une te diskutoj per hir te diskutimit variante te ndryshme opinionesh? Po si mund te ekzistohet pa pasur opinione dhe pa i mbrojtur ato? Edhe bandat e kusareve dhe krimineleve kane opinione dhe mundohen t’i imponojne ato.

Ka te beje, sepse eshte shume e mundur (pra flitet per mundesi, jo per absolutizen determinist) per shkak te ligjit te inercise dhe ligjit te simpatise, qe kush i ka ra karadyzenit te pushtetit te kohes, te beje te njejten gje ne çdo kohe. Karadyzeni i kohes se sotme eshte Relativiteti Absolut, si dikur karadyzeni ishte Marksizmi eshte e Verteta Absolute.

Pikërisht, kjo do të thotë se nuk egziston e vërteta absolute - si rrjedhim, jo vetëm që nuk egziston Absoluti si koncept, sikundër - rrjedhim krejt natural, nuk egziston aq më tepër Relativiteti Absolut - thjesht egziston interpretimi (sipas bythës time autokratike apo tëndes demokratike - apo e kundërta), i njërit apo tjetrit prej koncepteve !
Në këtë kontekst krejt absolut - në ç’kllapë hyn banda e kusarëve kriminelë që po na përmend ? apo si atribut i Revolucionit francez në veçanti dhe të çdo revolucioni në përgjithësi…

Përse fut në një thes bandën e kusarëve gazmorë me Revolucionin e anonimëve fytyrëvrerosur që sidoqoftë, mbetet një ndërmarrje serioze dhe tragjike - aq tragjik sa që shuma e spatrimeve dhe e vrasjeve që pashmangësisht e shoqërojnê mund të pranojë çdo epitet përveç atij gazmor ? apo thjesht për të bërë diversion ?

Do të ta them ndryshe, Heretik/Inkuiz ? s’ma kish marrë ende mendja që objektivi yt sipëror të reduktohet në mbrojtjen e “të drejtave të besimit fetar”, si shprehje sipërore bile hyjnore e të drejtave të Njeriut… apo ndoshta afëria gjeografiko-traktoriste me Vatikanin…
Kalibri im i konsideron këto të drejta - as më shumë dhe as më pak se çdo të drejtë tjetër, duke filluar nga ajo e egzistencës dhe e dinjitetit të qenies njerëzore !

Për të ndrruar rregjistrin - dhe temën, nëse konsideron se paralelisht, e drejta e të pasurit (pronësia) është po aq e rëndësishme sa e drejta e të besuarit, dije pra se, që në krijimin e saj, kjo botë është ngritur dhe ka përparuar njëherësh mbi dy postulate: mbi bindjen absolute të njërit se prona e tij është e paprekshme dhe e përjetshme (dhe mbi veprimin e tij të pushtetshëm që ta përjetësojë këtë gjendje) dhe mbi shpresën e të dytit që gjithçka - dhe në rradhë të parë koncepti i pronësisë, është relative (dhe mbi veprimin e tij të dhunshëm për ta ndryshuar këtë gjendje).

Në këtë skemë, historianët janë thjesht varrmihës intelektualë - që njëkohësisht, sigurojnë jetën duke mbuluar me ngut dhe heshtje viktimat e fajshme dhe duke varrosur me lavd dhe kujë heronjtë fitimtarë - ose e kundërta, duke zhvarrosur me zhurmë viktimat e pafajshme dhe duke mbuluar me baltë heronjtë e djeshëm të padenjë !

Sa për atë frikë apo hall që më përmend - ti shpëtoj diskutimit demokratik duke u vjedhur shprehjes së opinionit personal, dije se s’bëhet fjalë aspak për defiçit as intelekti as edhe shprehjeje. Sikundër ti vetë, edhe unë kam opinionet e mia - por në kundërshtim me ty, mendoj se asnjë opinion sado i arrirë apo i pjekur, nuk meriton epitetin Absolut - shumë shumë mund ta quajmë Relativ, paçka urtësisë apo maturisë së moshës që na karakterizon që të dyve!

I vetmi shqetësim që më ngacmon, është që të mos ndikoj askend me shprehjen e opinioneve të mija personale apo të bindjeve të mija - por t’i paraqes gjithmonë lexuesit një alternativë - mes egzistueseve. Kjo gjë jo thjesht për respekt ndaj lexuesit por edhe ndaj vetvehtes, pasi ekspozimi i tij ndaj një mënyre tendencioze paraqitjeje të fakteve apo ngjarjeje - sikundër është rasti tënd lidhur me Revolucionin francez, bart në vetvehte rrezikun e indoktrinimit. Pikërisht ai rrezik që ti s’rresht duke e fshikulluar!

Un s’po e zgjas me teper nje muhabet te bere terkuze kushedi sa here. Nuk eshte pune interpretimi, eshte pune besimi (tek Absoluti ose tek Relativi, dy fele qe tentojne te eliminojne njera tjetren). Te jesh laik, dmth te besosh tek Relativi, eshte çeshtje besimi (si edhe te jesh marksist). Besimi eshte baza, ose aksioma, siper kesaj baze ndertohen kostruksione Absolute ose Relative me interpretime racionale, pikerisht çfare ke bere ti ne nje koment me racionalizma qe kane si baze besimin tek Relativi ose tek besimi laik.

Prove tjeter qe je besimtar Relativ eshte qe nuk ha pyke (sepse Furet ka tradhetu shoket ) qe baza e demokracise amerikane eshte amendamentin nr 1. Pa kete amendament do ishe akoma nen pallimin e shokut Enver (qe nuk do te thote se ke shpetuar nga pallimi i Marlonit, duhet kushtetute tjeter per te shpetuar nga pallimi i Marlonit).

Vatikanin mbaje per vete, ta kam fal ty, meqe nuk ka mundesi tjeter per intelektualin veç te jete katokomunist. Vatikani eshte tere Evropa, nuk ka maje me te larte ne Evrope. Kur te dale nje maje tjeter me e larte ne Evrope, me e larte se kushtetuta amerikane, nuk do kete me Evrope. Dhe as Amerike. Ndersa Frances pirdhi ne te mbas Petenit, i cili ka qene i fundit francez, siç ka qene Musolini i fundit italian, Hitleri i fundit gjerman, etj etj, vargun me felen tjeter ta le ta plotesosh vete.

Or vllai jon, çere mize t’ka picku qi po kapesh jo mo’ me “armikun” por edhe me “mikun” ?

Sigurisht qe mu me ka picku nje mize, por kjo ka ndodh shume vite me pare se te njiheshim bashke. Qe atehere edhe me miqte ka nje kufi miqsia, nje kufi formal ku miqsia kerkon te realizohet ne nje nivel me te larte, ate te vellazerise. Dhe jo vllazerine e Revolucionit Francez, por te nje koncepti me te larte te vllazerise qe permban brenda edhe vllazerine e Rev. Francez.

Nga kjo pikpamje çfar po te them, dmth kjo grindje miqsore, eshte nje vazhdim i miqesise. Nuk mund te rri pa fol kur nje mik i im eshte duke vra veten ne adhurimin e Relativit qe eshte vetem nje fele e krijimit, dhe don me zhduk felen tjeter te Absolutit nen mesimet demokratike rrefimtare te Revolucionit Francez. Ti je duke myt veten me kollare moj Dino, duke zhduk Absolutin, je duke zhduk gjysmen tende, dhe gjysmen me te mire bile. Eshte ndjenja e miqsise qe me shtyn, un nuk mund te rri pa fol.

Nuk e di a me kupton apo jo, dmth a te pickon miza apo jo? (megjithse ne Internet kjo as probabilitetin e mrekullise nuk ka)

Ne shqiptarent jemi bekuar me menyren deshirore te foljes, te mohosh Zotin, i bie te mohosh zerin brenda teje qe uron “u befte me e mira”.

Debatet ne keto 2 tema jane debatet qe prekin pak a shume cdo teme, si puna e temes se muzikes meqe e kemi te fresket ku pyetja qendrore ishte “me c’kriter hidhet poshte nje kenge ne dukje e realizuar mjaft mire?”, me kriterin e kerkimit te vertetesise brenda saj, cfare i lejon dhe cfare s’i lejon shpirti i kompozitorit te shprehe. Dhe duke ditur njeren fele (lejon apo s’lejon, por me e lehte eshte kur dime c’nuk lejon), mumdemi te depertojme ne thelb te dickaje dhe te parashikojme ecurine e dukurise se shfaqur.
Ja psh kur dikush thote se krimet cnjerezore te cilesdo epoke jane te pajustifikueshme, dikush tjeter pa mbaruar fjalia hidhet dhe thote, jane e keqja e domosdoshme (per shkak se mund te jete i lidhur emocionalisht me nje epoke te caktuar). Cfare tjeter eshte e keqe e domosdoshme? Cfare te keqe i Lejon dikush shpirtit te tij te beje?

Ne vitin 1939 u be ekzekutimi i fundit me gijotine ne prani te publikut. Perversioni me te cilen mjetet e informacionit dokumentuan ngjarjen, dhe komportamenti histerik i spektatoreve te pranishem ishte kaq skandaloz, saqe kryeministri i atehershem i Frances ndaloi ekzekutimet e ardhshme ne publik.