Rritja e nivelit të detit: Qytetet që do të zhduken në Shqipëri


#1

Ne shpejt do të duhet ti themi lamtumirë Durrësit, Lezhës dhe qytete të tjera bregdetare në Shqipëri. Për shkak të ndryshimit të klimës, disa nga plazhet mahnitëse ku kaluam një javë verën e kaluar në Vlorë do të shkatërrohen. Ato mund të gërryen aq shumë sa që mezi do të gjeni hapësirë për të vendosu ndonjë peshqir dhe pjesa juaj e parajsës nuk do të jetë më aty. Tani mund të duket si një shok, por është e vërtetë, ky është realiteti për të cilin duhet të përgatitemi. Në këto parashikime për fundin e zonës bregdetare s’ka asgjë të re.

Ka pasur shumë studime rreth nivelit të detit dhe shkencëtarët në përgjithësi projektojnë se niveli i detit do të rritet 3 deri në 6 metra në nivel global deri në vitin 2100. Raportet nuk zbulojnë saktësisht se kur uji do të fillojë të rrjedh në qytetet bregdetare, por vënë dukje se edhe nëse emetimet e tanishme të karbonit do të bllokohen, ndryshimet positive që do të mund të fillojnë të ndodhin vetëm në në fillim të 2200.

Në pesë deri në gjashtë breza më pas, Shqipëria do të përballet me një nivel në rritje të detit deri në një metër. Dhe në qoftë se ju do të pyesni se si kjo rritje e nivelit të detit do të ndikojë në qytetet bregdetare, ju mund të detyroni veten për të imagjinuar Kune-Vain, Patok, Durrës dhe Nartën në Vlorë zhytur tërësisht në ujë. Siç tregohet nga harta, sipërfaqet e tërë e këtyre qyteteve, duke përfshirë ndërtesat e banimit dhe tokën bujqësore do të duhet ti kërkoni nën ujë. Sa më i lartë konsumi aktual dhe në të ardhmen i naftës, qymyrit dhe gazit, aq më shpejt sipërfaqet do të mbulohen nga deti. Por, edhe në qoftë se ne u ndalet sot djegia e lëndëve djegëse fosile, ndotja karbonit tashmë në atmosferë është mjaft e lartë për të patur ndonjë efekt për vitet që vijnë.

Durrësi është tërsisht i dënuar të vuajë pasojat, çdo mënyrë që ju shikoni në atë. Në këtë projektim ju mund të shihni se Durrësi do të jetë nën ujë pas një rritje të nivelit të detit nga “vetëm” 3 metra. E frikshme!

##Qytetet në bregdetin e Adriatikut që do të jenë nën ujë.

Nga studime të ndryshme, Shqipëria renditet ndër vendet me rrezik të lartë për të pasur dukuri ekstreme të tilla si përmbytjet, thatësirat dhe zjarret në pyje, por për shkencëtarët shqetësimi më i madh është se janë duke u minimizuar rreshjet e dëborës dhe nuk ka dëborë të depozituar në majat e maleve.

Sipas Petrit Zorba nga Instituti i Gjeoshkencave, Energjisë, Ujit dhe Mjedisit në vitet e fundit, ne kemi mungesë të borës dhe raporti dëborë-shi ka ndryshuar gjerësisht duke pasur me shumë reshje dhe më pak dëborë si dhe mbulim më të vogël të sipërfaqes prej saj. “Këto shira do të përfundojnë në lumenjtë dhe liqenet, duke krijuar situatat e përmbytjeve".

Shqipëria ka një sasi prej 1200-1400 mm reshje në vit. Në zona të tilla si Malësia e Madhe reshje shkojnë nga 3500-4000 mm në vit. Në zona si Korça dhe Erseka reshjet variojnë nga 800-900 mm në vit. Rreshjet kanë një shpërndarje të pabarabartë gjatë vitit. Ekspertët kanë vërejtur se gjatë periudhave të shirave të vitit si vjeshta dhe pranvera reshjet janë në rënie, ndërsa ka një rritje në periudhën e thatësirës së verës.

Shqipëria nuk e përdor mirë i informacionin meteorologjik dhe hidrologjik dhe sipas studiuesve, zyrtarët dhe kompanitë e biznesit i nënvlerësojnë të dhënat shkencore në projektet e tyre lidhur me plane afatgjata në mbrojtjen e natyrës.

##Jugu i Shqipërisë, që do të jetë nën ujë me rritjen e nivelit të detit.

Prej vitit 2050 është parashikuar një rritje e nivelit të detit nga 24 cm deri në 61 cm deri në vitin 2100. Kjo do të çojë në përmbytje graduale të zonave të ulëta bregdetare. Komunitetet natyrore që lidhen me zona të tilla pritet të lëvizin në brendësi të tokës. Në lagunat e pambrojtura pritet të ndodhë shtimi i ujit pas shkatërrimit të cekinave të ulëta që i ndan ato nga deti. Formimi i ligatinave të reja pritet në Mat.

Popullsia që jeton në zonat bregdetare, veçanërisht në zonat e plazhit është e kërcënuar seriozisht nga rritja e pritshme e nivelit të detit. Shtëpi, hotele, rrugë dhe zona bujqësore, të vendosura në zonat e ulëta të vijës bregdetare të Adriatikut (përjashtuar territoret nën efektin e rritjes së nivelit të tokës), do të jenë të përmbytura. Butrinti do të jetë një kujtim. Lezha? E ngrënë nga deti Adriatik.

Plazhet në zonat e prekura nga fundosja e tokës (ato të Shëngjinit, Kune-Vain, Tale, Patok, Ishëm) dhe një numër i konsiderueshëm fushash (ato të bonifikuara në fund të viteve 50 dhe në fillim të viteve 60) Do të mbulohen nga përmbytjet. Po kështu, këto përmbytje do të drejtohen në segmente të rëndësishme të rrugëve lokale dhe kombëtare (duke përfshirë një pjesë të rrugës së re Fushë Krujë-Lezhë që kalon nëpër ish-Kënetën në fushën e Laçit), në burimet e furnizimit me ujë të pijshëm (të vendosura në fushat e Lezhës dhe Laçit) , si dhe në shumë struktura akomoduese të turizmit ekzistuese dhe që vazhdojnë të ndërtohen përgjatë këtyre plazheve. Gjithashtu, përmbytjet do të ndikojë pjesërisht në plazhet që ndodhen në territoret që janë duke u rritur në lartësi (ato të Durrësit, Golemit, Divjakës, Himarës, Borshit etj) duke kërkuar ndryshimin e infrastrukturës së turizmit.

Në të njëjtën masë pritet të ndikojë në tokën bujqësore (në ish-kënetat e Durrësit, Myzeqesë, Nartës, Vurgut etj), si dhe qendrat e banuara dhe infrastrukturën rurale, të cilat janë deri në 50 cm mbi nivelin e detit.

##Butrinti dhe Vlora do të zhyten në ujë

Më shumë se një e treta e bregdetit Adriatik në Shqipëri është duke u gërryer në një normë prej një deri në dy metra në vit, e përshpejtuar nga heqja e zhavorrit dhe rërës nga plazhet për industrinë e ndërtimit, ndërtimet e pakontrolluara përgjatë bregdetit, shpyllëzimi i zonave të mëdha bregdetare (edhe brenda zonave të mbrojtura), dhe zhvillimi i bujqësisë.

“Korrozioni në Shqipëri është 100 ton dhe për hektar. Në fushat në jug-lindje si ato të Ersekës, Korçës, Tomorrit dhe Skraparit erozion arrin 180 ton dhe për hektar. Erozioni është në maksimumin e tij në Shqipëri. Asnjë vend në botë nuk ka këto nivele të larta të erozionit me 100 ton dhe për hektar në vit nga 14 ton dhe për hektar në vit që është norma, duke qenë 8 herë më e madhe se norma” deklaroi ambientalisti Sazan Guri.

Në fakt, degradimi i tokës është identifikuar si një çështje madhore për Shqipërinë që ndikon jashtëzakonisht në cilësinë e jetës së secilit prej nesh dhe brezave që do të vijnë. Kundërveprimi ndaj këtyre çështjeve imediate duket të jetë lënë vetëm në letrat akademike dhe diskutime në panele, ndërkohë që qytetet tona do të zhytet në ujë, toka jonë gërryet vazhdimisht dhe pyjet tona janë dalëngadalë duke u zhdukur. A mos duhet ti themi lamtumirë Shqipërisë tashmë ?!

Ilustrimet nga Agroweb


#2

“Ato mund të gërryen aq shumë sa që mezi do të gjeni hapësirë për të vendosu ndonjë peshqir dhe pjesa juaj e parajsës nuk do të jetë më aty.” :frowning:

Po na fishken e vyshken mollaqet bre :frowning:


#3

sa e bukur do jete laguna e peqinit :slight_smile:

sic ka thene xhaxhi presidenti, ngrohja globale (si pasoje dhe rritja e nivelit te deteve) eshte shpikje e kinezve, mos bini prehe e propogajce te armikut


#4

Kur tha Genc Pollo qe do ta nxirrte detin ne Delvine shume njerez s’ja vune veshin. Rri si mu nashi.


#5

IKeto studimet jane me shume sensacion dhe kete e bejne gazetaret dhe jo shkencataret.
Psh u tha qe nje studim thoshte se debora e Everestit do te shkrihet ne 2036.Po pastaj u zbulua se gazetare kishte “harruar” nje 2 pasi donte te bente sensacion.
Studimi fliste per 2236 dhe jo per 2036…
Po keshtu ne vitet 1970 shtypi I atehershem dha alarmin se ne vitin 2005 bota do te ngelet pa nafte se do te jete harxhuar e gjitha.
Ja ku jemi ne 2017 dhe bota eshte e zhytur ne nafte qe ska ndermend te mbarohet.
Sa per ndryshimin e nivelit te detit askush nuk mund ta dije dhe te gjitha jane spekullime.
Cdo studim ka rangun e gabimit qe ne oqeanografi shkon me ± 1000 deri ne 1 milion vjet…

Personalisht jam i mendimit qe egziston ngrohja globale per shkak se jemi ne ciklin 100 mije vjecar te ngrohjes se planetit dhe kjo behet me cikle qindra vjecare.
Psh heren e fundit qe kemi nje ngritje te temperatures ka qene nga viti 1400.
Por ama kete rradhe ngritja eshte pak me e madhe se e rradheve te kaluara gje qe te con ne konkluzionin se ka te beje revolucioni industrial qe ndikon ne kete ngrohje.
Por pas ngrohjes do te vije ftohja keshtu qe studimet llogarisin sikur nuk ka ftohje gje qe eshte komplet e gabuar.


#6

Keto studimet jane me shume sensacion dhe kete e bejne gazetaret dhe jo shkencataret.

lol - do te thonin disa.

E shume e shume te tjera. Por cfare nuk kuptoj eshte a jane lajme FAKE te gazetave apo te Kines?

Personalisht jam i mendimit qe egziston ngrohja globale per shkak se jemi ne ciklin 100 mije vjecar te ngrohjes se planetit dhe kjo behet me cikle qindra vjecare.

Juve jeni shkencetar i ambjentit?


#7

Duhet menduar per land reclamation por shqipot do kujtonen kur deti Te vije ne bathore.


#8

Shkrimi eshte i rubrikes se acarimit, rubrika qe ekzistonin tek Peshku i vjeter. Tani me Peshkun e ri, s’mirret vesh se i kujt rubrike eshte. Per ngritjen e nivelit te ujtit te detit, kam shkruar une çdo vit tek tregimet e mia per Shqiperine, por shume lexues sikur nuk e kane kapur. Shkrimi ishte i nje forme alarmante, megjithse atje duhet te bertasesh qe te ndigjojne, se te jesh i urte/i qete atje, nuk para te ndigjojne. Eshte e vertete se rrezikohen disa ishuj te Paqesorit, disa vende te Bangladeshit, flitet per NjyJorkun, e disa vende te tjera perpos edhe disa vende te Shqiperise, por ky fenomen ka vite qe po ndodh, por njerzit ne Shqiperi jane te zene me politiken dhe buken e gojes, nderkoh qe politikanet jane te zene me bizneset e tyre.
Ketu ne Belgjike, po ndodh nje fenomen tjeter, plazhet po rriten e zgjerohen çdo vit e me teper, sa te krijohet pershtypja se pas ca vitesh mund te shkojme me kembe ne Angli :wink:


#9

Sa me shpejt diuhet me ju ble tokat dhe kullat malesoreve se tani i kane bosh se kon ardh krejt ne fushe.


#10

Ka shume spekullim me kete teme sigurisht. Me kujtohet Al Gore dhe cmimi Nobel. Me kutjohet gjithashtu gjera qe nuk u vertetuan kurre nga dokumentari i tij, mushkonjat ne lartesite apo malarjen ne Rusi.

Eshte sigurisht cikli i tokes. Por te gjithe shkencetaret bien dakort me efektin dhe ndikimin e veprimtarise se njeriut ne ngrohjen globale. Shkalla e ndikimit eshte e diskutueshme, por ndikimi eshte nje fakt i pakundershtueshem.


#11

Pse thu ti, po e hangri deti Rromen, do e rruj njeri per Laçin :smile:


#12

Po kam bere lenden e oqeanografise ne Universitet ketu.
Mos u kap pas nje fjalie por lexo gjithe mesazhin.
Une mendoj qe ne kete ngrohjes e tanishme ka rol edhe njeriu me emetimin e CO2 por jo qe ne 2100 do te permbytet tere Shqiperia bregdetare…
Sic e thashe ne kete shkence marzhi I gabimit eshte i madh.
Por nuk eshte per tu alarmuar por edhe nuk duhet te mos bejme gje.Emetimi I CO2 duhet te ulet.
Kjo behet me perfeksionimin e teknologjive egzistuese.


#13

Vete e votuat .


#14

Mesazhin duhet ta lexosh ti.

Dhe ne fakt jane 2 mesazhe. Ndotja per shkak te emetimit te gazrave dhe errozioni.

Njerzit duhet te bejne pjesen e tyre dhe pastaj ti bejne lutje zotit apo natyres. Ky eshte mesazhi.


#15

Koha e nje oqeanografi apo gjeologu ndryshon nga koha jone.
Psh profesori jone thoshte qe efekti pozitiv i masave te marra ndaj emetimit te CO2 do te ndihet pas 70-80 vjetesh dmth diku nga viti 2080-90 ky ketu thote ne 2200.

Per mendimin tim te dy kane te drejte pasi 120 vjet ne termat e shkencetareve te oqeaneve dhe gjeologeve jane si 1 sekonde ne jetet tona.
Kjo ben qe eshte gabimi te jete me I madh.
Proceset qe studiojne oqeanografet dhe gjeologet zgjatin me mijra,miliona apo qindra milione vjet.
Nje 100 vjecar per ta nuk eshte gabim,bile as 1000 vjet nuk llogariten si gabim.
Keshtu qe para se te qajme dhe japim alarmin kot,bejme mire te shikojme se me ke flasim.
Sic e thashe ngrohja kete rradhe eshte me e larte se e kaluara dhe ketu mund te themi qe ka kontribuar njeriu me leshimin e CO2 n cdo sekonde.
Se dyti emetimi i CO2 nuk vjen vetem nga makinat por edhe nga rritja e popullsise.
Nese ne fillim shekullin e 20 kishim 1.5 miliard banore ne planetin Toke,sot kemi 7 miliard njerez qe marrin oksigjen dhe emetojne CO2.


#16

Shife ne harte rrugen e kombit qe e ka bere NMN, edhe google i ka renduar me bold,


#17

Nga vitet '70 teoria e global cooling prodhonte tituj te tille bombastike… pastaj vijoi global warming… tani flitet per climate change!!! Nese ka patur nje konstante ne historine miliona vjecare te tokes kjo ka qene climate change. Qe baba del dhe ku david suzuki shqiptar dha ja fut mu si kau peles… ndryshimi klimes, CO2, errozioni, Sazan Guri… ju kane hudh nonji gjo te uji se ska sesi.


#18

Gjushi do bleka Nendetese :joy:


#19

Dmth, mos hiqni dore nga pompat te pakten gjer me 2075 :frowning:


#20

Mos e zini te miren me shkelma. E ka pa nona natyre se si e kemi bastardizu bregdetin dhe ka vendos me vepru.