The show must go on (“Billy Lynn’s long halftime walk” – film amerikan me regji të Ang Lee)

kinoditar
kinematografi

#1

image

Filmi më i ri i Ang Lee, regjizorit te “Life of Pi” (por edhe të “Brokeback Mountain” apo “Lust, caution”) eshte i realizuar në 3D, në “4K resolution” dhe në HFR 120fps.

Ti marrim me rradhe:

• 3D-ja, pra kinemaja 3 dimensionale eshte format tashme goxha i popullarizuar: “film me syze”, thone kalamajt kur shkojne ne cinema.
• “4K resolution” eshte nje format i imazhit numerik, me më tepër se 4096 piksel. Ne Europe, per ti rene shkurt, shpesh quhet edhe “Ultra HD”
• Sa per HFR (High Frame Rate), ajo eshte nje teknologji e re qe rrit numrin e imazheve per sekonde: tradicionalisht, nje film ka 24 te tille (24 fps = 24 frames per second). Regjizori Peter Jackson pat eksperimentuar me 48 fps tek trilogjia “Hobbit”, ndersa James Cameron mendon të perdorë 60 fps tek vazhdimi i Avatar (Avatar 2).
Qellimi i nje teknologjie te tille eshte realizmi, vertetesia e filmit, rrjedhshmeria e imazheve pra, ‘zhytja’ totale ne film. Nepermjet “Billy Lynn”, Ang Lee ka vendosur te kaloje direkt e në 120 fps me qellim qe, sic shprehet ai ne nje interviste, “te shetise spektatorin ne zonat e fshehta te shpirtit te ushtareve amerikane, qe perballen me situate kaotike dhe te rrezikshme ne Irak”.
Pra behet fjale per ate qe quhet hyper-realizem.
E megjithate, pakush e ka pare kete film edhe në 3D, edhe në rezolucion 4K, edhe me 120 fps (120 imazhe per sekonde): në gjithe boten, vetem 6 salla kinemaje jane te paisura me teknologjine e nevojshme per te pare nje film te realizuar ne kete menyre : vetem 3 salla ne USA dhe 3 ne Republiken Popullore te Kines.
Une e pashe ne 2D. Por ne 4K dhe 120 fps.
A ja vlente barra qeranë ?
‘Paradoksalisht’, PO !

Po shpjegohem:

Historia 100 vjeçare e kinemase pergjithesisht ka ndjekur ligjesite e zhvillimit te historise (mijevjeçare) njerezore: kalimi nga nje sistem në nje tjeter ka qene kushtezuar gjithmone nga rritja e forcave prodhuese, pra nga teknologjia dhe organizimi i punes. E njejta gje ka ndodhur vazhdimisht edhe me kinemane: kalimi, psh, në ‘sistemin’ numerik (dixhital) eshte shembulli më perfekt.

Nga ana tjeter, edhe ne momentet më progresive te historise njerezore, idete e klases dominuese kane qene dhe mbeten gjithmone më te vonuara se progresi i prodhimit, i teknologjise, i shkences (sikur te marrim vetem shembullin e USA ku ky kontrast eshte edhe më flagrant: me gjithe zhvillimin spektakolar te teknologjise, 9 amerikane në 10 besojne ne ekzistencen e nje qenieje superiore dhe analfabetizmi apo varferia intelektuale nuk jane fenomene te panjohura apo minore).
Por edhe edhe ne kinematografi, ka ndodhur pothuaj e njejta gje: teknologjia e avancuar (kalimi në filmat me zë ne vitin 1930 ose dixhitalizimi, 3D-ja, rezolucioni 4K, efektet vizuale ne kohen e sotme etj etj) vazhdojne te keqperdoret per blockbuster debilizues dhe pa me te voglin interes artistik.

E megjithate, fatmiresisht ka ende regjizore qe perpiqen te bejne te kunderten. Ang Lee (amerikan !) eshte njeri nga ata: perdorimin me inteligjence te perparimit teknik e teknologjik e ve ne sherbim te nje vepre artistike. Sigurisht qe nuk eshte i vetmi (Godardi 87 vjeçar, jo rastesisht e realizoi « Goodbye to Laguage », filmin e tij te fundit ne 3D. Biles nje nga menyrat per te kuptuar krijimtarine e tij 60 vjecare (me shume se gjysem shekulli !!), eshte leximi i saj si reflektim i historise se teknologjise se artit te shtate). Ne kete menyre, qofte Godard, qofte tani Ang Lee, arrijne t’ia zhvasin teknologjine kthetrave te spektaklit hollywoodian, per tja rikthyer asaj vlerat e verteta artistike e morale, permes nje tjeter “spektakli” !

Me te gjitha gjasat, “Billy Lynn’s Long Halftime Walk” do ti kete te gjitha simptomat e filmit ‘te mallkuar’ (pak a shume si, per shembull, filmi “Heaven’s gate” i Michael Cimino). Me nje buxhet $30 miljone, «Billy Lynn» nuk mblodhi veçse $1.7 miljone nga shfaqja e tij me pikatore neper kinemate e USA (nderkohe qe, ne France, per shembull, filmi u shfaq jo me teper se pergjate dy javesh, ne nje numer te kufizuar sallash).

Por para se te shpjegoj arsyet, dy fjale per historine e filmit, e cila ne fakt, eshte nje distopi:
Në 2005-n, Billy Lynn, 19 vjeçar me origjine nga Texas, ushtar i nje regjimenti kembesorie, bashke me koleget e tij bie viktime e nje sulmi ne Irak. Duke i mbijetuar perplasjes, Billy dhe shoket e tij (te cilet administrata e asokohshme e presidentit George W. Bush i gradon si heronj te Kombit duke i kthyer perkohesisht ne atdhe), u duhet te bejne nje paradë-show pergjate pak minutave ne kohepushimin midis dy pjeseve të nje ndeshjeje futbolli amerikan ne Dallas, perpara se te rikthehen perseri ne frontin e luftes ne Irak. Filmi rrefen vetem ato pak minuta kur grupit te ushtareve ne fjale i duhet te parakaloje ne stadium, bashke me trupen e grupit “Destiny’s Child” (kulmi i ironise !!), si dhe me flash-back nga lufta ne Irak (ose nga jeta personale e Billy-t).

Film i shkelqyer (ndofta me i miri i vitit!!), forca e “Billy Lynn” qendron ne faktin se ai, po aq sa nderton, aq edhe prish, po aq sa ‘konstrukton’ aq edhe ‘dekonstukton’: nese shumica e filmave “me lufte” flasin per çhumanizim te ushtareve, Ang Lee i sheh heronjt e tij me sy (me kamera, sigurisht!) rihumanizuese. “Ata nuk jane mostra”- na thote regjizori. «Mostra jemi ne, spektatoret, qe nuk arrijme ta lexojme (ndjejme) ate qe ata heqin ne lufte». Sigurisht, ne mund ti shpallim ata heronj, mund ti veme te kercejne bashke me budallaçkat e Destiny’s Child, por asnjehere nuk do te arrijme ti kuptojme.
*
Sa eksperimental (teknologji ultra e avancuar + strukturë radikale e filmit) aq edhe satirik (vlera e «heroizmit» te rinise amerikane ne frontin e luftes), sa ‘meta-cinema’ , aq edhe dekonstruktim apo «mise en abime» dhe shpesh komik (sidomos mbi funksionimin e show-t alla-Amerikan), “Billy Lyn” eshte, in fine, nje film i hatashem mental ne formen e endres se keqe (nightmare) “me sy hapur”, por per asnje moment i ‘rende’ , teorik apo platonik. Perkundrazi, film plot energji, empati, humor e butesi, plot ‘aksion’, pra dhe spektakolar, dhe qe evokon permes imazheve te tij te tjere filma antologjikë te “The Society of the Spectacle” në te cilen ne jetojme prej dekadash (psh kryevepren e De Palma “Blow Out”, shih fotot më poshte)

image

MASTER PIECE !

10.0


#2

120fps xhirohet per efekte dramatizimi por ne ekran perseri transmetohet ne 24fps.

UltraHD eshte term 5 vjecar, per tregun e monitoreve apo tv qe jane realisht 3840 X 2160 e jo Cinema 4k apo true4k.
Filmi duket interesant, trailerin e kam pare para disa muajsh , presim te dale verdalle online :stuck_out_tongue:


#3

sa i takon temes se trajtuar, rralle takon te shohesh ne perditshmeri veterane VETERANE, shumica qe shohim jane thjesht ish-ushtare, te interesuar per vet. benefits.


#4

pavaresisht se ti nderhyve si kritike, ne prezantim te posedimit tend te dijeve me te fundit, ka te tjere faktore qe ijapin rendese infos teknike ne recense, dhe e bejne ate te pelqyeshme per t’u lexuar.
Dhe ato mund te jene konteksti ne te cilen vihet info, menyra e dhenies se infos, arsyet pse informohemi, lloji i audiences, etj etj te tilla.


#5

Nuk e kisha me qellim kunder vendosjes se parametrave teknike, thjeshte qartesova disa gjera , qe dikush tjeter po ti lexoje i merr te mireqena.

Audienca kjo eshte ne Peshk , edhe pse nuk jane te gjithe te dhene pas teknicitetit te kinemase, disa gjera i dime edhe ne :wink:


#6

mire mire s’ishte problem.
po te kesh dicka me shume per filmin, a lidhur me te, me gjithe qejf & bujrum


#7

Po s’ka problem se di pse tu duk si nderhyrje dashakeqe, se ia vjen i mothi aty dhe meson ca eshte UltraHd e cfare eshte Cinema4k :stuck_out_tongue:

Thashe qe nuk e kam pare ende ,e kam ne watchlist :slight_smile:


#8

po, e vertete ajo pjese, mesuam.
nuk mendova se qe nderhyrje dashakeqe, maksimumi dicka e nxituar. Por sidoqofte, e falshme :slight_smile: , per mua.


#9

nje evokim te nje skene te filmit te de palmes; Blow out, me ka ardh ne mend tek nje tjeter film distopik Blade runner 2049, pare njedizaj, 3d, po jo dhe aq, me sakte skena e debores ne fund fare te filmit. Nje perkim qe edhe pse nuk ka nje ngjashmeri nga pikepamja e subjektit dallon qartazi qe eshte nje reference.


#10

É kam lene për kete fundjave për ta parë. U be dite qe hezitoj. Denis Villeneuve, regjizori i Blade Runner 2049 ka pas bere vjet “Arrival” (qe mé ka pas pelqy - edhe pse nuk më pelqenin thriller-at é tij të meparshem). Blade Runner eshte blockbuster keshtu qe Villeneuve, automatikisht, i ka pas më pak të lira duart.
Ty të pelqeu?? (se i thone 3 ore film! E kam fjalen: ok, edhe dal nga kinemaja- se ja kam marrë doren :stuck_out_tongue_closed_eyes::grinning:) por shkoj qe shkoj, do doja ta pelqeja - pra në princip kam predispozite të mirë, nisur nga “ARRIVAL”)


#11

Ke të drejte qe é thekson se në ekran perseri filmi transmetohet në 24 fps (perndryshe do na sillej koka verdalle nga shpejtesia :stuck_out_tongue_closed_eyes::smile:). Gjithsesi, une é kisha shkruar sakte :

eshte i realizuar në 3D, në “4K resolution” dhe në HFR 120fps.

Kam gabuar kur jam shprehur se “e pashe në 120fps”. E kisha fjalen qe, kopja qe pashe ishte origjinale (pra e pashe filmin në kushtet e duhura - pervec 3D, por për të nuk isha fort në merak)


#12

Prandaj e ceka edhe une se s’kisha degjuar deri me sot film 120fps :stuck_out_tongue_closed_eyes:

Dhe videot kudo ne youtube , reklama , videoklipe te gjitha xhirohen ne frame rate te ndryshme po prap kur editohen kthehen ne 24fps , jane ne dore te regjizorit per ti dhene nje ndjesi te caktuar publikut.

3D per mua s’ia vlen para 4K :wink: me shume me duket si niche per filmat per femije


#13

Nuk me entuziazmoi, producent eshte ridley scott, filmi blockbuster.
Ish pak i drunjte, nga ana e skenarit, por vizualisht dallohen disa sekuenca mjaft te arrira, qe nuk mjaftojne per mendimin tim.


#14

Syri i njeriut mbi 60fps nuk dallon me diferencen, edhe nese e ben 10000fps do te duket njellos si 60 fps (nese fuqia e procesimit te imazhit eshte ne nivelin e duhur per te përballuar ate fps)


#15

Edhe cfare thashe une ? apo hajt komentojme se eshte pa leke


#16

Pashe keto shkrimin per filmin dhe m’u duk interesant. Them te shkoj e ta shoh megjithese nuk jam shume tifoz i Hollivudit, vecanerisht ne prodhimet e 5 viteve te fundit. .


#17

The 24fps?


#18

Po pra 24fps thashe se ai eshte standarti i prodhimit te kinemase dhe 95% te videove qe konsumohen sot online.

Ca do bejme gare tani e lagu se lagu me fjale ? Shiko komentet e Stalkerit e Korrikut e mbildh mendjen


#19

Take it easy man, sot kemi tahirin me 60fps :slight_smile:


#20

u pa mbreme dhe godet ndjeshmeria qe ishte e kalibtit te Brokeback Mountain. Edhe pse tematike ushtarake ne pamje te pare, ne brendesi eshte nje film thellesisht social